Reklam Alanı  

  Google Reklamları  
ORTAKLIKLAR | nedir | Ekonomi Terimleri | www.iktisatsozlugu.com
 

 
left Önceki Terim

 

Sonraki Terim right
 
  ORTAKLIKLAR  nedir ?

Tüzel kişiliği bulunmıyan âdi ortaklıklarla, özel bir türü olan donatma iştirakini bir yana bırakırsak, şu ortak niteliği gösterir ve aşağıdaki tipler altında toplanabilir.

Ortaklık, iki ya da daha ziyade kişinin, sermaye ve/veya emek ya da iktisadî ve malî yayarar sağlayan başkaca edimlerini, kazanç sağlayıp paylaşmak amacıyla birleştirerek, yaptıkları çok taraflı sözleşmeyle meydana getirdikleri tüzel kişiliklerdir.

Ticaret ortaklıklarının birinci tipi kollektif ortaklıklar ancak hakiki şahıslar arasında kurula­bilen, sermaye olarak konacak «şey» bakımından en geniş serbesti ve çeşitliliğin tanındığı, buna karşılık ortakların sorumluluklarının, ortakların Şirket teki payı ile ortaklığın malvarlığını aşarak, sınırsız ve zincirleme bulunduğu Şirket türüdür.

İkinci tip, komandit ortaklıklardır. Bunlar da, bir öncekiler gibi, ancak hakiki şahısların meydana getirebileceği ticaret Şirket leri olmakla beraber; sorumluluk yönünden farklılık arzederler. Şirketin «komandite» ortaklıkları, sınırsız ve zincirleme sorumlu iken, «komanditer» adı verilenler ise, kaideten koydukları sermaye ile sınırlı sorumludur. Ayrıca, komanditer ortaklar, sermaye olarak, ortaklığa kişisel emek ve ticarî itibarını koyamayacağı gibi, nakitten gayrı bir sermaye koyduklarında, bunun nakdî değeri biçilir ve devredilebilir nitelikte olması şartı da aranır.

Üçüncü tip, sermayesi paylara bölünmüş komandit ortaklıklardır. Bir öncekinin özel bir türü ise de, aralarındaki fark komandit ortaklıkta, sermaye paylara bölünmemiş olduğu ve komanditer ortak da ötekilerin rızası olmadan payını başkalarına devredemiyeceği halde; bu özel türünde, sermaye paylara bölünmüştür ve komanditer ortakların paylarını başkalarına serbestçe devir veya iktisap yoluyla Şirket ten ayrılıp girilebilir. Uygulamada pek seyrek rastlanan bu tip ortaklıklarda, komanditerlerin yanında komandite ortaklar da var olup, sorumlulukları da sıfatlarına göre sınırlı ve sınırsız şeklinde ayrılır.,Böylece, üçüncü tip, aslında, birinci ile aşağıdaki dördüncü ve beşinci ortaklık tipinin karması olarak nitelenebilir.

Dördüncü tipi oluşturan ve modern kapitalist düzenin, aynı zamanda karma Ekonomi nin, temel direklerinden biri olan anonim ortaklıklar, kendi başlarına atalete mahkûm ve üretime elverişli olmıyan küçük tasarrufları toplıyarak büyük sermayelerin doğup, üretim alanına aktarılmasını sağlamıştır. Anonim Şirket ler, sermayesi hem muayyen, hem de hisse senedi denen ve kıymetli evrak niteliğindeki senetlerle temsil edilen paylara bölünmüş, bütün ortaklarının sorumluluğu payları, Şirket indeki de -en az 500.000 lira olması gereken- malvarlığı ile sınırlı olan ortaklık tipidir. Anonim Şirket lerde, ticarî itibar ve emek sermaye yapılamazken; nakid haklar, menkul ve gayrimenkul mallar, devri kabil ve mülkiyet hakkına konu olabilen iktisadî değerler sermaye olarak konabilir.

Çeşitleri, küçük-kapalı grup veya aile ortaklıklarından, holdinglere, halka açık anonim Şirket lere, Yatırım ortaklıklarına ve Ereğli Demir Çelik Fabrikaları TAŞ gibi özel hükümlere tâbi olanlarına kadar uzanan anonim ortaklıklar, gerek kuruluş ve yapılarının özelliği ile tarihî gelişim çizgisi, gerekse iktisadî hayattaki rol ve etkileri nedeniyle, kuruluş, yönetim ve denetim bakımından sıkı kayıt ve hükümlere bağlanırken; şu yedi ilkeden hareket edilmiştir: sınırlı sorumluluk; çoğunluk; malvarlığının korunması; yabancı bir malvarlığını işletme; dışardan denetleme; devletin ilgilenmesi, kamuyu aydınlatma ilkeleri.

Limited Şirket ler beşinci tip olup, 19. yüzyılın sonlarına doğru (1892), Alman kanunkoyucusunun, sömürgeleriyle ticarette yararlanmak amacıyla ortaya çıkartıp, bilâhare iç ticaret alanında da geniş rağbet gören yaratığıdır.

1925'te Fransa'ya, 1926'da Türkiye'ye, 1936'da İsviçre’ye atlayan limitet Şirket tipi, Türk uygulamasında da oldukça geniş rağbet kazanmıştır. Limitet ortaklık, sermayesi belirli (en az 10.000 TL), ortakların mesuliyeti yüklendikleri sermaye payı, Şirket inki de sermayesi ile sınırlı, en az iki, en çok elli ortak tarafından kurulan tüzel kişilerdir. Limitet ortaklıklar, sigortacılık ve bankacılık dışındaki iktisadî konularda faaliyet gösterebilirler. Sermayesinin türü bakımından anonim Şirket lere ait izahatı tekrarlıyabiliriz. Her ortağın, asgari 500 TL'lık bir payı vardır ve payların birbirine eşit olması da şart değildir. Esas itibariyle, limited Şirket ler, anonim ortaklıklarla, çeşitli bakımlardan büyük benzerlik arzederler.

Son tip olan kooperatifler, ortaklarının belirli Ekonomi k menfaatlerini, özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını, karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla, gerçek veya kamu tüzel kişileri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, dernekler, kamu iktisadî teşebbüsleri tarafından kurulan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli, ye anasözleşmede aksine hüküm yoksa malvarlığıyla sınırlı sorumlu teşekküllerdir.

Kooperatiflerin, özellikle faaliyetlerini koordine etmek, denetlemek, dış memleketlerle ilişkilerini düzenlemek, kooperatifçiliği geliştirmek, eğitim yapmak gibi faaliyetlerin yerine getirilmesi için. Kooperatif birlikleri, kooperatifler merkez birlikleri ve Türkiye Millî Kooperatifler Birliğinin kurulması da öngörülmüştür.

Almancası : Gesellschaft. Körperschaft. 

Fransızcası : societé.

İngilizcesi : company, corporation.

(Bk; adi ortaklık, anonim ortaklık, limited ortaklık, komandit ortaklık).

 

    - Yorumlar

  İsim :
  Mail :
  Yorum :
  ( 13 + 4 = ) Güvenlik Gereği Lütfen Toplamı Yazınız
     
       
  Bunlara Baktınız mı ?

Her Hakkı Saklıdır. Copright 2013 - 2015 - Bu Sitede Yer Alan Hiç Bir İçerik Kopyalanamaz ve İzinsiz Yayınlanamaz