AVRUPA KONSEYİ NEDİR? Yazdır

Batı Avrupa memleketlerini Sovyet Rusya ve peyklerine karşı müşterek bir siyasi cephe haline getirmek fikrinden doğmuş ve temeli 1948 yılında atılmıştır. Sonradan gayelerini genişleten, Avrupa Birliği davasını benimseyen ve bütün hür Avrupa memleketlerini içine alacak tarzda geliştiren Avrupa Konseyinin merkezi Strasburg'tadır.

Batı Avrupa memleketleri arasında Sovyet Rusya ve peyklerine karşı bir cephe teşkil edecek tarzda sağlam siyasi ilişkiler kurmak ihtiyacı, 1948 yılı başında, İngiltere Dışişleri Bakanı Ernast Bevin tarafından ortaya atılmıştır. Dikkate değer bir nokta, Ernest Bevin'in, İşçi Partisi iktidarına mensup olması ve Avrupanın en tanınmış sosyalist liderlerinden biri bulunmasıdır.

E. Bevin'ın bu fikri, 17 Mart 1948 de İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasında, ekonomik, sosyal ve kültürel işbirliği ile kollektif savunma konusunda aktedilen Brüksel Anlaşmasiyle gerçekleşme yoluna girmiştir. Sonradan diğer Avrupa memleketleri de bu fikrin etrafında toplanmaya çağırılmış ve 5 Mayıs 1949 da, Londra'da hazırlanan Avrupa Konseyi statüsü yukarıda belirtilen beş memlekete ek olarak İtalya, İsveç, Norveç, Danimarka ve İrlanda tarafından da imzalanmıştır. Konseye katılmalar sonra devam etmiş ve Konsey üyesi memleketlerin sayısı zamanla yükselmiştir. 1949 Londra statüsünü sonradan imzalayan memleketler Türkiye, Yunanistan (1949) İzlanda (1950), Federal Almanya (1951), Avusturya (1956), Kıbrıs, (1961), İsviçre (1963) ve Malta (1965) dir.

1969 da iç rejim sorunları dolayısıyla Yunanistan çekilmek zorunluğunda kalmıştır.

«Londra Statüsü» nün birinci maddesine göre; Avrupa Konseyinin gayeleri, «üyeleri arasında, müşterek miraslarını teşkil eden ideal ve prensipleri korumak, üyelerinin ekonomik ve sosyal gelişmelerini kolaylaştırmak» olarak tarif edilmekte, bu gayelere «müşterek menfaatları ilgilendiren meseleleri tartışmak, ekonomik, sosyal, kültürel, ilmi, hukuki ve idari konularda birlikte hareket etmek; insan haklarını ve temel hürriyetleri korumak ve daha da geliştirmek» suretiyle varılacağı ön görülmektedir.

Avrupa Konseyi kapalı bir teşkilat değildir. Konseyin Bakanlar komitesi, statünün gayelerine samimi olarak hizmeti kabul eden ve ülkelerinde hukuk devleti ülküsünü gerçekleştirerek bütün vatandaşlarına insan haklarından ve temel hürriyetlerden faydalanmayı sağlayan başka Avrupa ülkelerini de konsey üyeliğine davet edebilir.

Avrupa Konseyinin başlıca organları şunlardır:

Bakanlar Komitesi: Konseyin icra organıdır. Her memleket burada bir üye ile temsil edilmektedir. Temsilciler normal olarak dışişleri bakanlarıdır. Komitenin başkanlığı her yıl bir üye tarafından yapılmaktadır. Üyelerin Bakanlar Komitesindeki oyları birbirine eşittir.

Bakanlar Komitesi, bütün Konsey adına hareket etmeye yetkili yegane organdır. Bu sıfatla, üye devletlerin hükümetlerine tavsiyelerde bulunabilmekte ve tavsiyelerinin neticelerini sorabilmektedir. Bakanlar Komitesi her yıl İstişari Meclise bir rapor sunar.

İstişari Meclis: Üye memleketlerin parlamento üyelerinden teşekkül etmekte ve kendisi de parlamento usullerine göre çalışmaktadır.

Bununla beraber, yasamayla ilgili bir fonksiyonu yoktur. Aldığı kararlar tavsiye mahiyetindedir, istişari Meclisin halen 147 üyesi bulunmakta ve üyeler her memleketin kendi parlamentosu tarafından seçilmektedir. Memleketlerin farklı sayıda üye adetile temsil edildikleri mecliste Türkiye'nin 10 parlamenteri yer almaktadır.

Ortak Komite: Bakanlar Komitesi ile Meclisin bir arada çalışması için ihdas edilmiş bir organdır. Bu organ. Bakanlar Komitesinden 5-7 ve Assambleden 7 olmak üzere 12-14 üyeden kuruludur. Görevi, iki esas organ arasında koordinasyon sağlamaktır.

Sekretarya: Bir genel sekreterin idaresi altında, beş yüze yakın kaliteli memurdan teşekkül etmektedir. Sekretarya mensupları, üye memleketlerden, nüfusları oranında, seçilmektedir. Ayrıca her memleketin Avrupa Konseyi nezdinde bir delegasyonu mevcuttur.

Almancası : Europarat.
Fransızcası : Conseil de L'Europe.
İngilizcesi : Council of Europe.
(Bk; Avrupa Birliği, Avrupa İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı, Avrupa Ortak Pazarı, Avrupa Kömür ve Çelik Birliği).