Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

AVRUPA ORTAK PAZARI NEDİR?


Tanınmış devlet adamlarından ve siyasi yazarlardan Alexis de Tocçueville 1835 de Avrupalıların dikkatini Rusya'daki ve Amerika'daki gelişmelere çekmeye çalışmıştı. Bu Fransız ilim adamına göre Rusya ve Amerika ileride dünya siyasetine yön verebilecek etkili birer kuvvet olmaya aday görünüyorlardı. Ruslar müstebit monarşi disiplini altında, Amerikalılar ferdiyetçi Liberalizmin terakkiye müsait hürriyet ikliminde, her ikisi de engin tabiat ve insan kaynaklarına sahiptiler. Tabiat ve insan kaynaklarını seferber edecekleri ve teknolojinin kazandıracağı imkanla an faydalanacakları günler elbet gelecekti. O güner gelince askeri, iktisadi ve siyasi üstünlük bu iki büyük devlete geçecekti. Dağınık Avrupa Ülkeleri, Amerikanın ve Rusya'nın üstünlüğüne ancak birleşerek denge kurabi­lirlerdi.

On Dokuzuncu Yüzyılda Saint-Simon, Augustin Thierry, Emile de Girardin ve Victor Hugo da tek bir Avrupa fikrini benimsemişlerdir.

Birinci ve ikinci Cihan Savaşları arasındaki devrede, Fransız Başbakanlarından Briand ve Alman Dışişleri Bakanı Stresemann da, Avrupa Birliği fikrine ümitle bağlanmışlardır.

İkinci Cihan Savaşı sonunda Avrupa Birliği fikrini parlamentoların ve hükümetlerin kolaylıkla benimsemelerine sebep, milletlerarası gerginlikleri gidermek ihtiyacıdır. Ancak Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg arasında askeri ve siyasi birlik kurulmasını hedef tutan gayretler, olumlu sonuç vermemiştir. Bunun üzerine, adlarını saydığımız altı devlet, birleştirici ve bütünleştirici çalışmalarını iktisadi alana yöneltmişlerdir.

ALTILAR, ilk merhalede Avrupa Kömür ve Çelik Birliğini kurmuşlardır. Avrupa Kömür ve Çelik Birliğinin başarı kazanması üzerine Belçikalı devlet adamı Paul Henrı Spaak'ın başkanlığında faaliyete geçen bir komite, iki yeni proje hazırlamıştır.

Bu projelerden bir tanesi Avrupa Atom Enerjisi Birliği yahut Euratom'dur.

İkinci projenin adı Avrupa iktisadi Birliği veya Avrupa Ekonomik Topluluğu şeklinde Türkçeye çevrilebilir. Avrupa Ekonomik Topluluğunun kurulması hakkındaki muahede 25 Mart 1957 de imzalanmıştır.

Hemen bütün memleketlerde. Avrupa Ekonomik Topluluğu ünvanı, genellikle resmi ve akademik vesilelerle kullanılmaktadır. Halk kütleleri, başlangıçtanberi ORTAK PAZAR demeğe alışmışlardır.

Avrupa Ortak Pazarının başkenti, Brüksel'dir.

Ortak Pazar teşkilatının zirvesinde, üç organ bulunmaktadır: Avrupa Parlementosu, Bakanlar Komitesi ve Adalet Divanı.

ADALET DİVANINDA yedi yargıç bulunmakta idi. Muahede hükümlerinin yotumlanmasında ve uygulanış tarzına ait anlaşmazlıklarda. Adalet Divanının yetkileri kesindir. Divan aynı zamanda hükümetlerin birbirlerile ve tüzel kişiliklerin gümrük birliğine ilişkin konularda hükümetlerle düşecekleri anlaşmazlıklara bakmakla görevlidir. (Euratom ile Kömür ve Çelik Birliği de aynı Adalet Divanına bağlıdırlar).

Dörtler denilen İngiltere, Danimarka, Norveç ve İrlanda'nın katılmasiyle, Adalet Divanı kadrosu 11 yargıç ve 3 savcıya çıkartılmıştır.

AVRUPA PARLAMENTOSU önce 142 üyeli idi. Bu parlamentonun üyeleri. ALTILAR'ın milletvekillerinden ve senatörlerden seçilmekteydi. Avrupa Parlamentosunda Almanya, Fransa ve İtalya'nın 36 şar, Hollanda ve Belçika'nın 14 er ve Lüksemburg'un 6 üyesi vardı. Bu parlamento kanun çıkartmaz. Görevi istişare ve murakabeden ibaret olmakla beraber, kuvvetli bir etkisi vardır. Bu or­gan, milli parlamentolarla Ortak Pazar arasında faydalı bir bağ kurmaktadır. (Altıların kurdukları diğer supranasyonal teşekküllerin de parlamentosudur).

Dörtler'in Ortak Pazar'a girmeleriyle, üye sayısı 208'e yükselmiştir.

BAKANLAR KOMİTESİ üyeleri, üzerinde çalışılacak konulara göre değişmektedir. Zirai, sınat, malt ve ticari meselelere göre, üye ülkelerin ilgili bakanları, komitede yer almaktadırlar. Ortak Pazar faaliyetinin yürütülmesine ait kararlar, Bakanlar Komitesinin yetkisine girmektedir. Bakanlar Komitesinde verilmiş kararlar, gerektiğinde kanunlaşmak üzere millt parlamentolara hükümetlerce sevkedilmektedir. Önemi dolayısıyla, bu kuruluşun toplantılarına çok defa başbakanları bizzat katılmaktadırlar.

1 Ocak 1973 den itibaren, her üye için bir temsilcinin katıldığı Konsey yahut Komite'de devletlerden herbirinin oy sayısı durumlarına göre 10 ile 2 arasında değişiktir. Kararların konulara göre oybirliği, 9 ülke oyu yahut salt çoğunlukla alınması ön görülmüştür.

Ortak Pazar'ın idart işleri, Bakanlar Komitesine bağlı bir «İCRA KOMİSYONU» tarafından yürütülmektedir. İcra Komisyonunun 9 üyesi vardı. Dörtler'in katılmasıyla, üye sayısı 14 olmuştur.. Komisyon üyelerinden herbiri, aynı zamanda Ortak Pazar teşkilatının bir daire başkanıdır, iç pazarlar, dış rekabet, tarım, ulaştırma, ekonomi ve maliye, deniz aşırı ülkelerin geliştirilmesi, dış ilişkiler, sosyal işler ve idart hizmetler daireleri başkanları bir araya gelerek İcra Komisyonunu vücude getirmektedirler.

Ortak Pazar, bir «GÜMRÜK BİRLİĞİ» olarak faaliyete geçmiştir. Fakat asıl amacı, Avrupanın iktisadi bütünleşmesidir. Ortak Pazar, nazart bakımdan Avrupa Birliğine doğru bir aşamadır.

Gümrük birliği, dış ticareti iki ayrı yönde düzenlemeği hedef tutmaktadır.

Bunlardan birincisi, ALTILAR (ve sonradan katılmış üyeler) ile dış Slem arasındaki iktisadi ilişkilerdir. Topluluk üyeleri, diğer ülkelere karşı bir iktisadi dayanışma halindedirler. Birbirlerinin paralarını desteklemekte, kredi ihtiyaçlarını cevaplandırmağa çalışmakta ve yatırımlarını kolaylaştırmaktadırlar. Dış aleme karşı müşterek bir ticaret ve gümrük politikası izlemektedirler.

Gümrük Birliğinin ikinci hedefi, Topluluk üyeleri arasındaki mübadelelerin hiçbir mükellefiyete ve kısıtlamağa bağlı olmaksızın yapılmasıdır.

Topluluk üyeleri, birbirlerinden ithal ettikleri malların gümrük vergilerini sıfıra düşürmek amaciyle tedricen indirmişlerdir.

Birbirlerine liberasyon rejimini uygulamağı prensip olarak kabul etmişlerdir.

Gümrük birliği, üye memleket arasındaki ticari ilişkileri tek bir devletin illeri içindeki mübadeleler derecesinde rahat ve serbest bir ortama getirmeye muvaffak olmuştur.

Vergi sistemlerini birbirine ahenkli duruma getirmeye önem vermişlerdir.

Ortak Pazar, bir gümrük birliği olarak başarı kazanmıştır.

Ortak Pazar'ın başarılı sonuç vermesi sonunda, diğer ülkeler de gümrük birliğine katılmak üzere başvurmuşlardır. İngiltere, Norveç, Danimarka ve Irlanda «Tam Üye» sıfatıyla Avrupa İktisadi Topluluğuna girmişlerdir. Türkiye, Yunanistan ve İspanya «Ortak Üye» statüsü ile hazırlık ve geçiş döneminden sonra «Tam Üye» liğe talip olmuşlardır. Portekiz, İsrail ve İran da, ilişkiler kurmak üzere görüşmeler yapmışlardır.

Bazı Kuzey Afrika ülkelerile bağlantı kurulmuştur.