| İktisadi hayatın ahenkli düzenini belirtmek üzere kullanılan bir terimdir. Arz ve talep eşitliği, mal piyasasının dengesini gösterir. Sermaye piyasasının dengesi, tasarruf - yatırım eşitliği ile gerçekleşir. Moneter dengenin şartı, para arzının enflasyon baskısı yaratmayacak bir düzeyde bulunmasıdır Üretim hacminin tüketim ve yatırım ihtiyaçlarını tam olarak karşılaması, makro dengeyi sağlar. Dış ödemeler dengesi, altın ve döviz rezervlerinde kayda değer bir eksiliş olmaksızın milletlerarası iktisadi ilişkilerin yürütülmesine bağlı sayılır. i) Denge durumları, kararlı veya kararsız olabilir. Herhangi bir nedenle arz ve talep, ithalat ve ihracat yahut tasarruf ve yatırım eşitliğinin bozulduğunu farz edelim. Dalgalanmaları doğuran ve iktisadi faaliyetin akış yönünü değiştiren koşullar kendiliğinden ve kısa dönemde düzelerek daha önceki ahenkli duruma dönülebiliyorsa, kararlı denge durumu söz konusudur. Kararsız denge durumunda ise, iktisadi hayatın akışı yön değiştirdikten sonra tekrar kendiliğinden eski yörüngesine dönemez. ii) Denge kavramı anlık durumları, kısa dönem koşullarını veya uzun dönemli gelişmeleri kapsayabilir. Piyasada talep genişleyince stokları satışa sürerek fiyatlar yükselmeksizin ihtiyacın karşılanması yahut altın çıkış noktasında merkez bankasının rezervlerini kullanarak kurları tutması, anlık denge sağlayıcı işlemlerdir. Talep genişleyince firmaların atıl kapasitelerinden yararlanarak ihtiyacı karşılamalar/, kısa dönemli dengeyi sağlayıcı bir harekettir. Uzun dönem dengesine tipik örnek, üretim kapasitesinin harcamalara paralel bir gelişme izlemesidir. Uzun dönem dengesi, genellikle kapital stokunun gelişme hızı ile milli gelirin büyüme hızı arasındaki eşitliğe bağlıdır. iii) Denge kavramı, statik veya dinamik olabilir. Arz ve talebin, dış ticaretin, tasarruf ve yatırımların belirli bir düzeydeki zaman akışını ve gelişme hareketini dikkate almaksızın tahlile tabi tutulan eşitlikleri, statik denge kavramına girer. Yatırımların, dış ödemeler bilançosunun, gelirlerin iIh.. iktisadi büyüme süreci boyunca denge koşullarını hareket halinde dikkate alan modeller, dinamik karakterlidir. iv) Denge, genel veya kısmi olabilir. Diğer koşullar değişmeksizin yalnız bir iş kolunun yahut bir sektörün bünyesinde kaydedilen hareketler, kısmi denge kavramı kapsamına girer. Genel denge kavramı ise, iktisadi hayatın tümünü etkileyen şartları konusu içine alır. v) Denge, mikro yahut makro karakterli olabilir. Firma faaliyeti gibi, iktisadi hayatın akışını genellikle tek başına etkilemeyecek üniteleri ilgilendiren durumlar, mikro denge teriminin kapsamındadır. İktisadi hayatın tümünü ilgilendirecek çapta dinamik ve statik modeller üzerindeki denge tahlilleri, makro karakterlidir. vi) Klasiklerin ve Keynes Ekolünün makro denge kavramları arasında önemli bir ayrılık vardır. Klasiklerin denge modeli, tam istihdam koşullarını varsaymaktadır. Keynes sisteminde ise, eksik istihdam düzeyinde de denge durumu gerçekleşebilmektedir. Klasikler ikame elastikliklerinin, ücret esnekliğinin ve rekabete dayanan arz ve talep mekanizmasının istikrarlı denge koşullarını Mahreçler Kanunu esprisine uygun olarak temin ettiğine inanmışlardı. Keynes sistemi ise, ikame elastiklerinin tam olarak işlemediği, ücretlerin esnek olmadığı ve rekabet koşullarının geçerli bulunmadığı ortamları ve aynı zamanda istikrarsız denge durumlarını kapsamaktadır. Almancası : Gleichgewicht. Fransızcası : équilibre. İngilizcesi : equilibria, equilibrium. (Bk; firma dengesi, darboğaz, enflasyon, deflasyon).
| ||||