Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

DERLEME NEDİR?


İstatistikte birimler hakkında bilgi toplanması yani vasıflarının tespiti anlamına gelir. Bir çok derleme çeşitleri vardır. Sürelerine göre ani ve sürekli derlemeler ayırt edilir. Evvelkiler nüfus, bina, okul, şirket gibi az çok devamlı olan ve birer varlık niteliği taşıyan olayların belirli bir andaki durumunu eder ve kısa sürer. Mesela nüfus sayımları genellikle bir günde bitirilir. Sürekli derlemeler vukubulur bulmaz kaydedilmeleri gerekli fiil ve vak'a niteliğindeki olaylara uygulanır ve devamlı bir müşahade şeklini arz eder. Dış ticaret ölüm ve doğumlar hakkındaki derlemeleri bunlara misaldir. Ayrıca istatistik maksadıyla ve diğer amaçlarla tasvip edilen derlemeler vardır. Evvelkilere asli, sonunculara tali adı verilir. Gelir vergisi mükellefleri, okullardaki öğrenci sayısı, suçlular gibi konulara ait istatistikler, mali, idari maksatlarla tutulan kayıtlara göre tertip edilmiş olmak itibariyle, tali derlemelere dayanır. Buna karşılık nüfus sayımları, mahsus nüfus hakkında bilgi toplamak için yapıldığından, asli derlemelerdir. Birimlerin hepsini veya bir kısmını kavradıkları bakımından da tümel ve kısmi derlemeler ayırt olunur. Nüfus sayımları tümel fiyat derlemeleri yalnız bazı malların fiyatlarını kavramaları, dolayısıyla kısmidir. Bir olay hakkında başka bir olayı gözleme suretiyle bilgi edinilmeye çalışılmasına (mesela nüfus hakkında bina sayısından sonuç çıkarılmasına) da dolaylı derleme denir. Bunlar gerçekte tahminden ibarettir. Derlemelerin çok iyi hazırlanmaları lazımdır. Birimlerin ve kaydedilecek vasıflarının açık ve dikkatli bir surette tanımlanması, derleme zaman ve mekanının kararlaştırılması, soruların tertibi, gözlemcilerin işe alıştırılmaları, önceden yapılması gerekli işler arasındadır.

Almancası : Erhebung.
Fransızcası: reievé.
İngilizcesi : survey, inquiry.