Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

DEVLET GİDERLERİ NEDİR?


Kamu hizmetlerini görmek için yapılan harcamaların bütünüdür. Harcamalar esas itibariyle nakden yapılır. Gelgelelim ayni harcamalar da zaman zaman mevcut olabileceği gibi, yine kamu hizmetlerinin görülmesi için devlet patrimuvanında vaki olacak bir eksilme de gider sayılır. Ka­mu giderleri yerine kamu harcamaları veya devlet harcamaları gibi deyimler de kullanılır. Devlet giderleri çeşitli açılardan gruplandırılır. Değişik gayelere yarayan gruplandırmaların belli başlıları şunlardır: i) İdari ayırım; Bunlar devlet giderleri, harcamayı yapan siyasi veya idari organa göre sınıflandırılır. Mesela Büyük Millet Meclisi, Dış işleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü harcamaları gibi... ii) Fonksiyonel ayırım; Bu bakımdan harcamalar yapılan işlerin başka bir deyişle görülen fonksiyonların türlerine göre sınıflandırılır. Eğitim, milli güvenlik, iktisadi kalkınma, sağlık gibi fonksiyonlar ayrı birer harcama halinde dikkate alınır. iii) Gelir Politikası bakımından ayırım; Üretim faktörleri dağılışına yaptıkları etki yönünden de giderler sınıflandırılabilir. Buna göre giderler, karşılıklı ve karşılıksız olmak üzere iki gruba ayrılır. Karşılıklı gider terimi ile kastedilen, yapılan harcamanın bir üretim faktörü, bir mal veya hizmet satın almak için kullanılmış olmasıdır. Devletin işçilere ve memurlara ödediği ücretler ve maaşlar, yatırım ve tüketim malları almak için ödediği bedeller bu gruba girer. Karşılıksız harcamalarda ise devlet bir üretim faktörü, bir mal ya da hizmet satın almamakta, sadece gelir dağıtmaktadır. Bu gruptaki giderlere transfer harcamaları denir, işsizlere, yaşlılara, dul ve yetimlere verilen ödenek, iktisadi ve sosyal maksatlarla yapılan bütün yardımlar bu grupta yer alır. Bazı malların üretimini yahut ihracatını artırmak için müteşebbisleri desteklemek üzere kullanılan fonlar da bazen karşılıksız ödeme niteliğini taşıya­bilir. Bunlara mali yardım yahut sübvansiyon adı da verilir. iv) Yatırım harcaması - cari harcama ayırımı; Devlet giderleri .ekonominin verimliliğine ve yaptıkları etki yönünden de gruplandırılabilir ve bu etkilerine göre ikiye ayrılabilir. Bunlar yatırım harcamaları ve cari harcamalardır. Ekonominin genel prodüktivitesini artıracak harcamalar yatırım harcamaları, diğerleri de cari harcamalar sayılır. Mesela inşaat, makine ve teçhizat için yapılan harcamalar birinci gruba; işçi ve memurlara yapılan ödemeler, büro giderlerine karşılık harcanan paralar ikinci gruba girer. Bizde devlet harcamaları bir yandan siyasi-idari birimlere dağılışlarına göre sınıflandırılmakta, diğer yandan cari harcamalar, yatırım harcamaları ve transfer harcamaları şeklinde bir üçlü ayırıma tabi tutulmaktadır. Devlet giderlerinin bir ülkenin ekonomisi üzerinde yaptığı etkiler çok geniş ve derindir. Çünkü kamu giderleri toplam üretim, istihdam, gelir bölüşümü gibi bir çok iktisadi büyüklüğü etkiler. Bu etkiler ekonominin emek ve sermaye faktörlerinde tam kullanıma gelmiş olup olmamasına göre değişir Üretim faktörlerinin tamamının kullanılmadığı bir memlekette devletin giderlerini artırması ekonomide olumlu bir genişletici etki yapar. Fakat emek ve kapital faktörlerinden birinde tam kullanım sınırına gelinmişse, devletin yapacağı giderlerin toplam talebi artırarak enflasyonist baskı yaratması ve bazı üretim faktörlerinin özel kesimden kamu kesimine akması kaçınılmaz bir hal olur. Yalnız, devlet kesiminin genişlemesinin mutlaka özel kesimin daralması anlamını taşımadığını da belirtmek gerekir. Üretim faktörlerinin tam olarak kullanılmadığı bir ekonomide kamu kesiminin genişlemesi (özellikle alt yapı yatırımlarının yapılması halinde) özel kesimi de destekleyici bir etki yapar. Kamu harcamaları bilhassa -mutlak değer olarak- bütün ülkelerde artmaktadır. Birçok ülkede kamu giderlerinin milli gelir içindeki oranının da yükselmekte olduğu görülmektedir. Bunun belli başlı sebepleri şunlardır: a) Milli Savunma; Devletler savunma güçlerini korumak ihtiyacı ile geniş harcamalara girişmektedirler. b) Devletin iktisadi hayattaki rolünün yoğunlaşması; Çeşitli düşünce akımlarının etkisiyle ve bazı pratik sorunların sonucu olarak devletin iktisadi hayata müdahalesi gittikçe artmaktadır. Birçok iktisadi faaliyet kollarının geniş sermayeyi gerektirmesi ya da çok düşük karlarla veya karsız çalışmak zorunda kalması, bu faaliyet kollarının devlet tarafından ele alınmasını gerektirmektedir. Ayrıca bazı mal ve hizmetlerin özel kesim tarafından üretilmesi siyasi ve sosyal açılardan sakıncalı görülmekte ve dolayı sile bunlar devletçe üretilmektedir. Özellikle az gelişmiş ülkelerde altyapının hazırlanmasında ve bazı ağır sanayi yatırımlarının yapılmasında devlete önemli görevler düşer. c) Kitlelerin artan istekleri; Günümüzde bütün ülkelerde vatandaşların devletten beklediği hizmetlerin hacmi artmakta ve mevcut hizmetlerde kalitenin yükseltilmesi talep edilmektedir. Bu istekler devlet giderlerinin artmasında rol oynamaktadır. Gittikçe artan hacmi ve önemi dolayısıyla kamu harcamalarının tahlili ve değerlendirilmesi, son yıllarda maliye biliminde özellikle önemi büyüyen konulardan biri olmuş ve bu konuda yeni tahlil metotlar geliştirilmiştir. Almancası : öffentliche Ausgaben, Staatsausgaben. Fransızcası : dépenses publiques. İngilizcesi : public expenditures. (Bk; devlet gelirleri, bütçe).