DEVLET MUHASEBESİ NEDİR? Yazdır

Kamu gelir ve giderlerinin tespiti, tahsisi, tasnifi, tahsili ve ödenmesi ile ilgili işlemlerin hepsini kapsayan bir kayıt sistemidir. Devletin görevler; arttıkça ve ekonomi içindeki yeri genişledikçe devlet muhasebesinin de gerek hacmi, gerek önemi artmış ve uygulanan metotlar da geliştirilmiştir. Bütçe devresi içinde ve sonunda yapılacak olan kontrollerde gerçeğe uygun ve kullanışlı bir muhasebe sisteminin önemi açıktır. Gelir ve giderlerle ilgili inceleme ve değerlendirmelerin sıhhati de kayıt ve tasnif sisteminin sağlamlığına bağlıdır. Devlet muhasebesinin esas amacı kamu gelir ve giderlerinin hesabını tutmaktır. Devlet muhasebesi kamu gelir ve giderlerine ait tahakkuk, tahsil veya tediye kayıtlarını yürütür ve belirli dönemlerin sonunda (çoğunlukla ay ve yıl) hesap durumlarını ortaya koyar. Devlet muhasebesi sadece nakit hareketlerini göstermekle kalmaz, aynı zamanda devletin nakit dışında sahip olduğu varlıkları da kapsar. Bundan dolayıdır ki mesela Türkiye'de nakit saymanları yanında ayniyat saymanları vardır. Nakit saymanlarının esas görevi gelir ve giderlerle ilgili kayıtları tutmaktır. Ayniyat saymanlarının görevi ise ayniyat hareketlerini muhasebeleştirmek ve dönem sonunda ayniyat kesin hesabını hazırlamaktır. Bütün saymanlar Sayıştay'a karşı sorumlu durumdadırlar. Saymanlar namına gelirleri tahsil eden giderleri ödeyen, nakit ve ayniyatı koruyan kişilere sayman mutemedi denir. Türk devlet muhasebesi sisteminde hesaplar mali yıl itibariyle düzenlenir. Bütün hesaplarda mali yılbaşındaki mevcut, buna yıl içinde eklenen değerler, yıl içinde doğan çıkışlar ve eksilmeler ve nihayet yılsonu bakiyesi gösterilir: Tutulan hesaplar yılsonunda Maliye Bakanlığında birleştirilir ve burada genel hesaplar hazırlanır. Türk Devlet Muhasebesi sisteminde kontrol fonksiyonunu esas olarak Sayıştay görür. Devlet muhasebesi ile ilgili bir görüşe göre devlet muhasebesi sadece nakit ve ayniyat hareketlerini göstermekle kalmamalı, aynı zamanda, devletin sahip olduğu bütün varlıkların bir bilançosunu da (devlet bilançosu) ortaya koymalıdır. Buna itiraz eden görüşe göre ise, devletin sahip olduğu varlıkların hepsinin nakdi değeri ölçülemez ve ifade edilemez, dolayısıyla devletin özel firmalar gibi belirli zamanlarda bilanço hazırlaması imkanı pek yoktur.
Almancası : Staatsbuchhaltung.
Fransızcası : comptabilité publique.
İngilizcesi : public accounting.
(Bk; Bütçe, devlet gelirleri, devlet giderleri).