Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

DEVLET TAHVİLİ NEDİR?


Devletin aldığı borçlar karşılığında özel ve tüzel kişilere verdiği ve tahvil sahibinin devletten alacaklı olduğunu gösteren belgedir. Devlet özellikle uzun vadeli borçları için tahvil çıkartır. Cebri istikrazlarda tahvilin piyasaya sürülmesi gayet kolaydır. İhtiyari borçlarda ise tahvilin piyasaya sürülmesinde devletin bazı hususlara dikkat etmesi gerekir. İhtiyari borçların ilgiyi çekmesi için tahvil alabilecek durumda olan kişilere bazı avantajlar tanınması gereklidir. Bu avantajların en önemlisi faizdir. Devlet tahvili alan kişinin bundan sağlayacağı faiz, kişiyi parasını elinde tutmaktan ya da özel kesime yatırmaktan vazgeçirecek oranda olmalıdır. Buna karşılık cebri borçlarda faiz oranının piyasa faiz oranının altında olmasının bir sakıncası yoktur. Bazen tahvil alıcılarına faiz dışında avantajlar tanınır ve bu suretle tahvilin üzerinde yazılı olan (itibari - nominal) faiz oranından daha yüksek oranlı bir faiz ödenmiş olur (hakiki - reel faiz). Tahvilin üzerinde yazılı değerden daha düşük bir değerle ihraç edilmesi (başabaşın altında ihraç) faiz oranını yükseltir. Mesela 100 TL. değerinde ve % 5 faizli bir tahvil 80 TL. na ihraç edilirse gerçek faiz oranı 5/80 = %6.25 olur. Ayrıca bazı tahvillerin sağladığı gelirin vergiden muaf tutulması da aslında gerçek faiz oranını yükseltir. Fiyatlar genel seviyesinin sürekli olarak yükselişi çoğu zaman tahvillere olan talebi azaltır. Çünkü fiyat artışı dolayısıyla, tahvilin süresi dolarken hem tahvilin, hem de faizlerin gerçek değeri düşer. Bu sakıncayı gidermek için bazı garantiler kabul edilir. Bu garantilerin en önemlisi fiyat indeksine göre yapılacak ayarlamadır. Şöyle ki, süresi dolduğu zaman devlet, tahvil bedelini dönem başında ki değerle ödemez, tahvil değerini dönem içinde yükselmiş olan fiyat indeksine uygun olarak yükseltip öder. Benzer şekilde, tahvil değerleri altın fiyatlarındaki yükselmelere göre de ayarlanabilir. Uzun vadeli devlet tahvillerinin piyasaya sürülmesinde iyi bir tanıtma ve reklam kampanyasının talebi artırmada etkisi vardır. Bu tahvillerin satışını devlet bizzat yapabileceği gibi bazı aracı kuruluşlar vasıtasıyla de yapabilir. Birinci durumda tahviller devlet dairelerinde, özel ve resmi bankalarda ve benzeri kuruluşlarda (devlet namına) satılır, ikinci durumda ise devlet, tahvilleri önce aracı kuruluşlara satar, sonra aracı kuruluşlar da tahvilleri piyasaya sürerler. Bu durumda aracı kuruluşların alacakları komisyon birinci durumdakinden daha yüksektir. Fakat bu yola başvurmakla devlet ihtiya­cı olan tutarı daha kolay ve daha kısa zamanda sağlamış olur. Almancası : Staatspapiere, Bundesanieihen. Fransızcası : obligations d'état. İngilizcesi : government securities, government bonds. (Bk; devlet borçları).