DİYALEKTİK MATERYALİZM NEDİR? Yazdır

Karl Marx'ın esasını kalıp ve şema halinde Hegel'den alıp maddi kuvvetler üzerine oturttuğu tarih yorumunun adıdır. Hegel’a göre, tarih düz bir çizgi üstünde yürümeyip kendi kendisi ile devamlı bir dialog halinde burkulaçelişe ilerleyen bir değişim ve gelişim vetiresidir. Değişimi tayin eden ve yürüten temel kuvvet Hegel'de fikir Geist ve onun kendi özüne zaman zaman ters düşen, kendi kendisiyle zıtlaşarak yol alan oluşumdur. Zıtlaşma tez ve antitez biçiminde yürür ve sonulda bir sentezde durulmaya varır. Marx da diyalektik gelişimi dünya tarihini yorumlamada bir alet olarak benimsemiş, ancak yürütücü ve şekillendirici kuvveti fikir değil madde olarak görmüş ve göstermiştir. Hegel'da diyalektik gelişimin temelinde yatan fikir zamanla üst katlarda maddi varlıklar ve müesseseler içine boşalıp kristalleşir (objektif fikir). Marx'da ise altyapıda madde (daha açık olarak maddi istihsal araçları) yer alır ve bunlar üst katlarda kendine uygun fikir muhtevasını, ahlak ve hukuk düzenini ilh. yaratır. Marx böylece Hegel diyalektiğini kabul etmekle beraber onu ters çevirerek, yani ayakları üstüne oturtarak benimsemiştir. Marx'ın diyalektik maddeciliğine tarihi maddecilik de denilir. Tarihi maddeciliğin ana hatları şunlardır: Temelde maddi istihsal araçları değiştikçe üst yapılarda da ona uygun değişimler meydana gelir. Değişim üst yapı kurumlarında çıkarı olanların direnmesi ile geciktirilirse üstün alta uyması zor kullanılarak (yani ihtilal yoluyla) sağlanır. Tarihin bu yolda gelişimi diyalektik icabı tez ve antitez halinde düşünülmüştür. Şöyle ki: Üretim araçlarının başlangıçtaki niteliği ile tam bir uyuşma halinde olan ortak mülkiyet dünya tarihinin sonraki çağlarında inkar edilerek yerine özel mülkiyet geçmiştir. Dünya tarihi, Marx gözü ile geniş ve şümullü bir inkarın (negation), yani yığınları mülkiyetten yoksun kılmanın tarihi demektir. Fakat artık inkarın inkarı zamanı gelip çatmıştır. Proletaryanın azimli ve güçlü vuruşu ile özel mülkiyete son verilip yerine sınıfsız düzen, yani Komünizm kurulacaktır. İnkarın inkarı, iki negatifin çarpımı (-X-) manasında olarak başlangıçtaki pozitif düzeni - Komünizmi sayıca çoğaltmış ve kemale erdirmiş halde tekrar-tarih sahnesine oturtacaktır.

Almancası : dialektischer Materialismus.
Fransızcası : matériatisme dialectique.
İngilizcesi : dialectical materialism.
(Bk; Marx, Marksizm).