ESNEK KAMBİYO KURLARI NEDİR? Yazdır

İlk defa Lund Üniversitesi öğretim üyelerinden Per Nicholas Christi-ernin tarafından incelenmiştir. Fleksibl kambiyo kurları sistemi, esaslı bir noktada, sabit kurlu konvertibilite rejimlerinden ayrılmaktadır. i) Sabit kurlu konvertibilite rejimlerinde, merkez bankaları döviz arz ve talebini kontrol ederler. Arz ve talebe bağlı olarak husule gelen dalgalanmalarda, resmî ve fiilî kurlar arasındaki fark altın noktalarını aşmak istidadını gösterince, kambiyo borsalarında düzenleyici alım ve satımlara girişirler. Kambiyo kurlarındaki yükseliş altın çıkış noktasına erişince, merkez bankaları milletlerarası likidite niteliğindeki kıymetleri satmaya koyulurlar. Bu satışlar millî paraya talebin artmasını ve döviz arzının bollaşmasını sağlar. Merkez bankaları ellerindeki altını ve diğer milletlerarası geçerliğe sahip aktifleri harcama pahasına millî para ile döviz kurları arasındaki arz ve talep dengesini korumaya çalışırlar. Kambiyo kurlarında düşme olduğu ve dalgalanmaların portesi altın giriş noktasına eriştiği vakit, merkez bankaları aksi yönde açık piyasa muamelelerini tekrarlarlar. Millî para karşılığında altın, döviz ve milletlerarası geçerlikteki diğer kıymetleri satın alarak portföylerini beslerler. ii) Fleksibl kambiyo kurları sisteminde ise. mekanizmanın işleyişi farklıdır. Fleksibl kambiyo kurlarının mekanizması, 68 No lu şekilde gösterilmiştir. Bu şeklin dik ekseninde, kambiyo kurları yer almaktadır. Millî para değeri düştüğü yahut diğer bir deyimle döviz fiyatları pahalılandığı vakit, kurlar kl den kt ye veya daha yukarı yükselmektedir. Yatay eksende, arz ve talep miktarları yer almaktadır. O noktasından sağa doğru kaydıkça arz. talep ve mübadele,,edilen döviz miktarı çoğalmaktadır. Tahlil süresinin başlangıcında .döviz talep eğrisi D1 dir. Döviz arz eğrisi SJ dir. Döviz kuru kt dir. Arz ve talep eğrilerinin denge noktası A dır. Mübadele edilen döviz miktarı qJ dir. Her hangi bir nedenle, döviz talebinin arttığını farzedelim. Döviz talep eğrisi sağa doğru kayacak ve D2 deki duruma geçecektir. Döviz kurları k% ye çıkacaktır. Sabit kurlu konvertibilite rejimlerinde, merkez bankaları, döviz kurları k2 ye doğru yükselirken altın çıkış noktasına eriştikleri anda müdahale etmektedir. Altın ve döviz yahut sair geçerli kıymetleri satarak, kurlara istikrar vermeye çalışmaktadır. Fleksibl kambiyo kurları sisteminde ise, döviz fiyatları yükselirken, merkez bankaları pasif bir seyirci olarak kalacaktır. Kurlar altın çıkış noktasını aşınca da müdahale etmiyecektir. Döviz talep eğrisinin tekrar sola doğru yahut döviz arz eğrisinin sağa doğru kayarak dengenin kendiliğinden tekrar kurulmasını bekleyecektir. Diğer bir deyimle, zaman kazanmaya çalışacak, ilk dengesizlik belirtileriyle beraber milletlerarası likidite stokunu risk altına sokmayacaktır. Eğer kambiyo kurları yükselmeye devam ederse. Yükseliş tayin edilmiş bir limite gelince.. Meselâ döviz talep eğrisi Ds e kadar kayınca.. Müdahaleye başlayacaktır. k3 den isteyene istediği kadar sabit bir fiyatla döviz vermeye o vakit başlayacaktır. Döviz talep eğrisi D4 e kayşa bile, fiyatını elindeki altın ve döviz rezervleri müsaade ettiği müddetçe değiştirmeyecektir. Şayet denge kendiliğinden düzelir, arz eğrisi S2 ye kadar kayar ve talep eğrisi de Ds de durursa, döviz fiyatları bir süre için Kk de istikrara kavuşacaktır. iii) Fleksibl kambiyo kurları sistemi ikinci Dünya Savaşından önce Fransa’da Maliye Bakanı Georges Bonnet tarafından uygulanmak istenmiş fakat girişilen Yüzen Frank tecrübesi başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Aynı sistem Amerika’da, Almanya’da ve diğer bazı ülkelerde, yakın zamanlarda kısa süreli uygulamalara konu olmuştur. Fleksibl kambiyo kurları sisteminin başarısı için gerekli üç koşul vardır. Birincisi, dış ödeme güçlüklerinin yapısal değil, eğreti karakter taşımasıdır. Döviz açıkları eskimiş karakterli olan ülkelerde, fleksibl kurlar mekanizması. talep eğrisinin hiçbir limite bağlı bulunmaksızın ve durmaksızın sağa doğru kaymasına yol açabilir. İkincisi, döviz arz eğrisinin de esnek olması ve talep eğrisine az-çok paralel bir kayma göstermesidir. D eğrisi fazla kaydığı halde S eğrisi hafifçe yer değiştirirse, dengenin kendiliğinden düzelmek ihtimali kaybolur. Üçüncüsü. talep eğrisi sağa doğru kayarken sarsılacak güvenin geri gelmek ve k2 yahut ks kurlarında spekülâsyon çarkının kaçırılmış dövizleri tekrar memlekete döndürecek yönde işleyebilmek şansıdır.

Almancası : flexible Wechselkurse.
Fransızcası: cours des changes flexibles.
İngilizcesi : flexible exchange rates.
(Bk; fleksibl kambiyo kurları).