Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

HALKA ARZ NEDİR?


Bir sermaye piyasası deyimidir. Hisse senetlerinin halka satışını ifade eder. Sermaye Piyasası Kanunu’nda Halka Açık Şirketleri, aile şirketlerinden ayırmada ölçü olarak hisse senetlerinin halka arzı alınır. Yasa’daki tanıma göre (SPK. m.3/c) "menkul kıymetlerin satın alınması için yazılı, sözlü veya resimli şekilde her türlü yoldan halka çağrıda bulunma" halka arz sayılır. Bunun gibi, halkı bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet etmek de halka arz kapsamındadır. Halka arz ya kuruluşta ya da kuruluştan sonra olabilir. Anonim şirketler ani veya tedrici şekilde kurulurlar. Kuruluşta halka arz, tedrici kuruluş demektir. Ancak bu tür kuruluş bugün hemen hemen terkedilmiştir. Kuruluşta hiçbir şirket hisse senetlerini halka arz etmemektedir. O bakımdan halka açılmak için önce ani kuruluşla şirket tüzel kişilik kazanır, sonra da sermaye artırımı ile halka açılır. Kuruluş aşamasından sonraki halka arz ise mevcut hisse senetlerinin halka satışı ve sermaye artırımı yollarından biriyle olur. Birinci yöntemde, şirket büyük bir sermaye ile kurulur, sonra da hissedarlar kendi hisselerini yasada öngörülen usul ve miktarlarda halka satarlar. Uygulamada, mevcut hisselerin halka arz edilmesinden çok, sermaye artırımı yoluyla halka arz yoluna gidildiği görülmektedir. Şirketlerin hisse senetlerini halka arz için Sermaye Piyasası Kurulu’ndan izin almaları gerekir (SPK. m. 4) menkul kıymetlerin halka arzında açıklanacak bilgiler izahname’de yer alır. Halka arz izninin verilmesinden sonra Izahname Ticaret Sicili’ne tesçil ve ilan edilir. Menkul kıymetlerin halka arz yoluyla satışı arz izninde gösterilen satış süresi içinde yapılır. Halka arz edilen hisse senetlerinin Sermaye Piyasası Kurulu’nca tanınacak süre içinde (en fazla üç ay) tamamen satılacağı kurucular, pay sahipleri ya da bir aracı kurum veya banka tarafından taahhüt edilmelidir. Bu taahhüt, süre sonunda satılmayan hisse senetlerinin satın alınıp bedellerinin nakten ödenmesini kapsar. Anonim ortaklıklar, çıkarttıkları menkul kıymetlerin, satış sürelerinin sonunda veya halka satıldıklarını öğrendikleri, ya da bunun tesbit edildiği tarihten itibaren, belli bir süre (otuz gün) içinde kote edilmeleri dileğiyle Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsalarmdan birine başvurmakla yükümlüdürler (SPK. m. 8). Şirketler hukukunda önem arzeden bir kavramdır. "Anonim ortaklıklar"ın tedrici kurulma şeklinde, ana sözleşmenin düzenlenmesinden ve Ticaret Bakanlığı'ndan izin alınmasından sonra ortaklık hisseleri halka arz edilir.Kurucular hiç sermaye taahhüdünde bulunmamışlarsa, tüm sermaye halka başvurularak taahhüt ettirilebilir.Kurucuların çağrısı üzerine, ortaklıkta pay sahibi olmak isteyenler bir katılma taahhütnamesiyle ortaklığa katılma talebinde bulunurlarü Hukuken hisselerin halka arzı bir "icaba davet ", katılma taahhüdü de "icap"tır. Şirketler kaynak ihtiyaçlarlarını faiz karşılığı yabancı kaynaklardan (borç) ya da özkaynaktan (ortaklardan sermaye yoluyla veya faaliyetler sonucu kazanç yoluyla) sağlar. Özkaynak için ödenmesi gereken ve ortaklar tarafından belli bir taban limitte beklenen temettü geliridir. Özkaynak yoluyla fonlama yani senet ihraç ederek toplanacak fonların maliyeti, borçlanmadan daha ucuz ise, şirketler halka arza başvurma yolunu tercih edecektir. Fiyat Teklifi Alınması Yöntemi; bu metodda şirket belli bir taban limitin altında olmamak koşuluyla senetler için teklif edilen fiyatlar alınır ve nihai karara göre hisseler satılır. Bir başka metod ise, gelişmiş ülkelerde sıkça kullanılan, senede dönüştürülebilinen tahvil ihraç etme yoluyla (convertible bonds) olabilir. Burada, şirket yatırımcılara tahvil ihraç eder ve bu tahvilde, tahvil sahibine önceden belirlenen bir fiyattan hisse senedi alma hakkı verilir. Eğer tahvil sahibi (bondholder) ileride oluşacak konjektürde fiyatı uygun bulursa tahvilini hisse senediyle değiştirir.