Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

İSTANBUL TİCARET VE SANAYİ ODASI FİYAT İNDEKSLERİ NEDİR?


Türkiye'de bu kabil indekslerin en eskileridir.

Ticaret ve Sanayi odaları ayrıldıktan sonra da, bu indeksler Ticaret Odası tarafından tanzim edilmiştir.

Toptan fiyat indeksi, 1927 den beri, sabit esaslı ve zincirleme olmak üzere iki şekilde, düzenlenmektedir. İlkinin temel dönemi başlangıcında 1913-14 yılları iken, birçok defalar değiştirilmiştir. 1969 sonunda hem 1953, hem de 1958 esasına göre hazırlanmakta olan indeks için 1970 den itibaren 1963 yılı temel kabul edilmiştir.

Toptan fiyat indeksinin kavradığı mallar evvelce 52 den ibaret olduğu halde zamanla 95 e çıkmıştır. Bu mallar şu 7 ana grupta toplanmaktadır: Gıda maddeleri, iptidaî maddeler, madenler, mensucat, inşaat malzemesi, yakacak ve enerji maddeleri, kimyevî maddeler. İndeks tartısız olup sözü geçen 95 madde fiyatının basit geometrik ortalaması alınmak suretiyle hesaplanır. Kavradığı malların cins ve kalitelerinin yeter derecede sarih olarak tanımlanmamış olması ve fiyatlara tartı verilmeden hesaplanması, toptan fiyat indeksinin başlıca zaaflarını teşkil etmektedir.

Geçinme indeksi 1929 dan beri düzenlenmektedir. İlkin 1914 yılının birinci yarısı temel kabul edilmek suretiyle hazırlanan indeks tartılı olmakla beraber, tartılar başlangıçta tamamiyle teorik bir nitelik taşıyor, anketlerle tespit edileceği yerde, üç çocuklu orta halli bir ailenin türlü mal ve hizmetlerden sarf ettiği miktarlar hakkında yapılan bazı varsayımlara dayanıyordu. Sonraları gözönünde bulundurulan sanal (mevhum) ailenin hiç bir surette temsilî olmadığı, toplam sarfiyatı değerinin İstanbuldaki ücretli ailelerin büyük çoğunluğunun fiilî harcamalarını kat kat aştığı, dolayısıyle indeksin geçinme masraflarının gidişini iyi yansıtmadığı anlaşıldı. Gerçeğe uygun tartılar elde etmek amacıyla 1954 de. istanbul Üniversitesi iktisat Fakültesi istatistik Enstitüsüne bir aile bütçesi anketi tertip ettirildi. Sondaj usulü ile seçilen bir kaç yüz ücretli ailesinin masraflarını hazırlanan defterlere bir yıl müddetle günü gününe kaydettirmek suretiyle uygulanan anketin verdiği sonuçlardan yeni tartılar hesaplandı. O vakit yapılan tartılardan ana masraf gruplarına ait olanlar binde olarak aşağıda gösterilmiştir:

Gıda maddeleri                 537

Isınma ve aydınlatma        57

Giyim ve ev eşyası            150

Kira ve ev bakımı              149

Diğer                                 110

                                          1000

Geçinme indeksinin temel dönemi sabit esaslı toptan fiyat indeksininkine paralel olarak bir kaç defa değiştirilmiştir. Bu dönem son zamanlara kadar 1953 ve 1958 yılları iken 1970 den itibaren 1963 yılı olmuştur, indeks her maddenin (i) yılındaki fiyatının temei yıidaki fiyatına oranı bahis konusu tartı ile ağırlandırılmak ve oranların bileşik aritmetik ortalamaları alınmak suretiyle hesaplanır. Bu, Laspeyres formülü ile ayni sonucu veren bir usuldür.

Almancası : Preisindex des Handels - und Industriekarnmers von İstanbul.

Fransızcası : indices des prix de la Chambre de Commerce d'İstanbul.

İngilizcesi : price indexes of İstanbul Chamber of Commerce.

(Bk; aile bütçesi anketleri, fiyat indeksleri, geçinme indeksleri, toptan fiyat indeksleri).