Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

İSTATİSTİK NEDİR?


Tesadüfi sebeplere tâbi ve değişken, kollektif adı verilen olayları araştırmağa mahsus bir usuldür. Birimleri vasıflarını tespit ederek gözlemek, gözlemleri sınıflandırıp seriler haline dökmek, ortalama, oran gibi ölçülerle özetlemek ve tahlil etmek suretiyle çalışır, dolayısıyle rakama dayanan nicel bir metod teşkil eder. Tesadüfi faktörlerin müşahedeler üzerindeki etkisini gideren Büyük Sayılar Kanununun kendini göstermesini sağlamak üzere, tabiî ilimlerde uygulanan deneyim metodundan farklı olarak, birim sayısının çok olması lüzumu ileri sürülebilirse de istatistiğin bir kolu olan sondajın, ufak nümunelerden, temsil ettikleri grup (ana kütle) hakkında pratik ihtiyaçlar için yeter derecede sıhhatli hükümler çıkarılmasına imkân sağladığı unutulmamalıdır, istatistik bir usûl olmakla beraber, temellerini mantık ve bilgi teorisi bakımından inceleyen ve olgunlaşma yollarını arayan istatistik metodolojisi bir ilim niteliğini taşır. İstatistik bir devlet bilgisi olarak vücud bulmuştur. Alman Üniversitelerinde okutulmaya başlanan Devletlerin ahvali adlı bir konuya Gottfried Achen- wall Lâtince “status = devlet” kelimesinden alınan Statistik adını vermiştir. Modern istatistik, bu mekteple, ölüm ve doğum gibi nüfus olaylarını inceleyen «sigorta matematikçileri» mektebinin ve arada gelişmiş olan ihtimalî hesabın bazı esaslarının bir sentezi yapılmak suretiyle meydana gelmiştir. Üç okulun fikirlerini birleştirerek bugünkü istatistiğin temelini atan Belçikalı matematikçi ve astronom Adolpbe Quételet olmuştur. Bugün çok çeşitli ilimler (ekonomi, sosyoloji, biyoloji, tıp, v.s.) konularını teşkil eden olayların «kollektif» niteliğinde olması dolayısıyle istatistik metodundan faydalanmak zorundadır. Meselâ tıpta sigara ile akciğer kanseri arasındaki bağıntı laboratuar tecrübelerinden ziyade istatistik yardımıyle anlaşılmıştır, istatistiğin kamusal şahıslar için de büyük bir önemi vardır. Modern istatistikte özellikle matematiğe ne derece yer verilmesi gerektiği hususunda birbirinden farklı belli başlı iki yön ayırd edilebilir. Bazı araştırıcılar -özellikle Anglosakson yazarlar-, istatistiği esas itibariyle sondajdan ibaret ve bir nevi tatbikî matematik saymaktadır. Öte yandan diğer araştırıcılar bu disiplinin matematikten ancak sınırlı ölçüde faydalanabileceğini ve ayrı bir hüviyeti olduğunu ileri sürmektedirler. Son zamanlarda bazı matematik usûilerin, daha çeşitli koşullar altında uygulanmaları mümkün olacak surette ilerletilmiş bulunduğu bir gerçekse de istatistiğin matematik çerçevesine girmeyen kısımlar ihtiva etmesi itibariyle, ilk görüşte mübalâğa olduğu söylenebilir. Almancası : Statistik. Fransızcası : statistique. İngilizcesi : statistics.