Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

KEYNES (John Maynard) NEDİR?


İngilterenin yetiştirdiği büyük iktisatçılardandır. Kuvvetli kalem sahibi idi. Geniş felsefe kültürü vardı. İyi bir matematikçi idi. Sanat konularında otorite sahibi idi. Ricardo gibi, o da kısa dönemli spekülâsyonlardan servet yapmıştır. Mensup bulunduğu King's College'e de azımsanmayacak maddî imkân sağlamıştır. Bale ve tiyatroya maddî ve manevî yardımları dokunmuştur. Oldukça zengin bir nadide eserler koleksiyonu toplamıştır. Biyografi yazarı olarak isim bırakmıştır. Troçki Uoyd George, Winston Churchill, Bonar Law. F.P. Ramsey, Stanley Jevons. Alfred MarshaU, F.Y. Edgevvorth ve Robert Malthus hakkında canlı karakter çizgilerile dolu tahliller yapmıştır. Genel Teori adlı eseri, iktisadî doktrinler tarihinde Milletlerin Zenginliği ve Kapital ile kıyaslanabilecek yankılar uyandırmış ve iktisat ilminin gelişmesine yeni bir yön çizmiştir. Kurduğu düşünce sistemi, hükümetlerin izledikleri istihdam ve gelir politikalarına ışık tutmuştur. Dünyanın en önemli iktisat, dergilerinden birinin uzun yıllar editörlüğünde bulunmuştur. Annesi Florence Ada Keynes idi. Cambridge'de Belediye Başkanlığı yapmıştı. Babası John Neville Keynes idi. Cambridge Üniversitesinde memurdu. Scope and Method of Political Economy başlıklı ve İngiltere dışın­da bile aranılan bir kitap yazmıştı. John Maynard, ailenin büyük çocuğudur. 1883 de doğmuştur. Eton Kolejini tamamlamış ve Cambridge'de matematik ile felsefe okumuştur. Matematikteki kabiliyeti daima takdir toplamış olmakla beraber, iktisadî tahlillerde bu bilgisini değerlendirmek istememiştir. Sonraları Econometric Society başkanlığını yaptığı vakit de, matematiğe fazla bağlananları ikazdan geri durmamıştır. 1906 da, Hindistan işlerile görevli teşkilâta memur olarak girmiştir. Fakat tartışmalara meraklı olması, tenkitlerini esirgememesi ve büro işlerinden hoşlanmaması, memurlukta tutunma­sını güçleştirmiştir. Üniversiteye girebilmek ümidiyle boş zamanlarında bir tez hazırlamıştır. İhtimali hesap üzerine hazırladığı tezi jüri reddetmiştir. Ancak Alfred Marshall kendisini 1908 de lecturer olarak almış ve kısa zaman sonra bir fellowship elde etmiştir. Reddedilmiş tezini bastırdığı vakit, jürinin kararında haklı olduğu anlaşılmıştır. Cambridge'de Marshall'in kitabını okutmuştur. Üstadın doktrinini en iyi anlatanlardan biri olarak isim yapmıştır. 1912 de, Edgeworth'un yerine Economic Journal editörü olmuş ve 1913 de Royal Economic Society'ye seçilmiştir. İlk ilgi toplayan kitabını Hindistan parası ve maliyesi hakkında yazmıştır. Bu eser, Altın Kambiyo Standardına ait en iyi incelemelerden biridir. Eserin çıkmasile, Hindistan'ın para ve maliye işlerine' bakan komisyona üye tayin edilmiştir. İlk Dünya Savaşında devlet hazinesinin müttefik kredilerini düzenleyen şubesinde önemli çalışmaları olmuştur. Versailles Barış Konferansına hazinenin baş temsilcisi sıfatile katılmıştır. Aynı zamanda Yüksek İktisat Şurasının başkan yardımcılığına getirilmiştir. Alman harp tazminatı konusundaki görüşlerini kabul ettirememiş ve hükümet hizmetinden istifa etmiştir. 1919 da Economic Conseçuences of the Peace ve 1922 de A Revision of the Treaty adlı kitaplarını çıkartmıştır. Bu kitaplar, geniş tartışmalara yol açmış ve milletlerarası şöhret kazanmasını sağlamıştır. Keynes. bu eserlerinde siyasî olayların iktisadî ve sosyal ard plânını tahlil etmiştir. Harbi kazanan devletîeriç barışı kaybetmekle sonuçlanacak bir gidiş tuttuklarını belirtmiştir. “Bırakınız yapsınlar” sloganına dayanan Kapitalizm çağının 1914 Ağustosunda sona ermiş sayılması gerektiğini ileri sürmüştür. Ferdi teşebbüsün bir daha eskisi kadar kolaylıkla başarı kazanamıyacağını yazmıştır. Tasarrufun emniyetle teşebbüs erbabı emrine bırakıldığı ve tükenmez bir kaynak gibi yatırımları beslediği günlerin geçmekte olduğunu anlatmıştır. Burjuva tasarrufunun sosyal fonksiyonunu kaybettiğini ve özellikle burjuva tasarrufuna bağlanmanın iş hacmi bakımından zararlı olabileceğini izaha çalışmıştır. Churchill'in gelir fazlalıklarile kapanan bir bütçe siyaseti izlemesini eleştirmiş ve klâsik Altın Standardına dönülmemesini istemiştir. 1923 de yayımladığı Tract on Monetary Reform adlı kitabında, harp yıllarında kabarmış para hacmini daraltmamak ve yükselmiş bulunan fiyat seviyesini bir realite olarak kabul etmek gerekeceğini savunmuştur. Carî fiyat seviyesi üzerinde istikrar kurmak ve aşırı kambiyo dalgalanmalarını frenlemek ihtiyacı üzerinde durmuştur, İngiliz lirasının harp öncesi değeri esas tutularak altına bağlanmasına da itiraz etmiştir. Bu yüzden ingilterenin deflâsyonist açık tehlikesile karşılaşabileceğine dikkati çekmiştir. Alman harp tazminatına ait hükümleri ve Dawes Plânını şiddetli tenkitlere hedef tutmuştur. Dawes Plânı çapında tahsilât ve transfer yapılabilmesine ihtimal vermediğini saklamamıştır. 1919 - 1930 arasında hareketli bir hayat yaşamıştır. Cambridge'deki görevine dönmüş ve Economic Journal editörlüğüne devam etmiştir. Nation ve arkasından New Statesman gazetelerinin başına geçmiştir. National Mutual Life Assurance Society Yönetim Kurulu Başkanlığını 1921 - 1938 devresi boyunca ifa etmiştir. Maliye ve sanayi işlerini düzenleyici tedbirler hazırlayan Macmillan Komitesinde çalışmıştır. Balerin Lydia Lokopova ile evlenmiştir. 1929 Buhranı çıktığında, Treatise on Money tamamlanmak üzere idi. Kendisi de, bu para kitabını bir başarı olarak benimsemerhiştir. Fiyat endekslerile, faiz konularına ait bilgilerle ve uzun teknik izahatla metinlerin aşırı derece yüklü hale getirilmesindeki sakıncaları fark etmiştir. Ve nihayet 1936 da. General Theory yahut Genel Teori basılmıştır. Kitapların kaderi de, politikacıların kariyeri gibi, olayların konjonktürüne bağlıdır. Para kitabının başarısızlığından sonra yeni eserini hazırlamağa koyulduğu vakit, dünya ekonomisi buhran ve işsizliğin kâbusunda yaşıyordu. Kptümserlik ve istjkbal korkusu, iktisadî ufukları kaplıyordu. Uzayan ye şiddetini sûrdüren iktisadî çöküntüyü tedaviye yarayacak bir reçeteye Klâsik Teorilerde rastlanmıyordu. Çaresizliğinden dolayı, iktisat ilmine birçok memleketlerde güvenin sarsıldığı görülüyordu. Daha önce iş hayatı tıkanınca alınabilecek tedbirleri araştırmış iktisatçılar yok değildi. Ferrara ve Rodbertus. On Dokuzuncu Yüzyılda, iktisadî kaynaklar kullanılmaksızın kaldığı ve tasarruflarla yatırımlar beslenemediği takdirde, banka kredilerini genişletmek suretile piyasanın canlandırılabileceğini yazmışlardı. Fakat bu iki iktisatçının metinleri 1930 da unutulmuş gibiydi. Hobson'un tüketim yetersizliği ile tasarruf arasındaki ilişkiyi belirten metinlerine de gereken önem verilmiyordu. Henderson ile Keynes"in beraber yazdıkları yatırımların etkisini belirten bir broşür ve R.F. Kahn'tn çarpan kavramına temel olan makalesi henüz tam mânasile değerlendirilememişti. Tatbikat sahasında, yatırımları ve harcamaları tahrik ederek iktisadî hayatı canlandırmağı ilk düşünen Franz Von Papen'dir. Franz Von Papen Almanya'da Başbakan iken. bu maksatla bir milyar mark ödenek ayırmıştı. Ancak işsiz sayısının altı milyonu aştığı bir ülkede, tek bir milyar tesirli bir doz olmaktan uzaktı. Daha sonra Nasyonal Sosyalistler iktidara gelerek çok büyük harcama programları uygulamağa başlayınca, Almanyada harcamaların iş hacmini genişletici ve gelirleri yükseltici etkileri duyulabilmişti. Amerikada da, Roosevelt'in New Deal diye adlandırılan politikası, aynı tekniğin uygulanmasına bir başka örnek teşkil etmişti. Keynes'in Genel Teorisi satışa çıkarıldığı vakit iktisadî depresyon atlatılmış bulunuyordu. Buna rağmen, dünya onu konjonktür dalgalanmalarının reçetesini bulan ve bir daha insanlığın sefalet çekmesini önleyecek formülü getiren ilim adamı olarak selâmlamıştır. O vakitler birer yenilik gibi karşılanmış olan Genel Teorideki bazı kavramlar, hakikatte daha önce tahlil edilmiş ve farklı terimlerle ifade edilmiş konulardı. Robert Malthus un fiili talep hakkında söyledikleri. Genel Teoride tüketim fonksiyonu kavramı halinde geliştirilmişti. Schumpeter'e göre, likidite tercihi fonksiyonu, eskidenberi iddihara dair yazılagelmiş metinlere fazla birşey ilâve etmemekteydi. Sermayenin marjinal etkenliği, Irving Fisher"in bahsettiği marginal rate of return över cost" yahut masraf karşılandıktan sonraki marjinal hasılât kavramından pek farklı değildi. Para ve gelir makro analizleri, Cantillon'a' inmekteydi. İstihdam çarpanı kavramının bulucusu, R.F. Kahn idi. Keynes'in yaptığı, esasen mevcut olan parçalardan bir montajdır. Cantillon'dan Kahn'a kadar, daha önce düşünülmüş kavramlardan ve ge­tirilmiş tecrübelerden bir tahlil aleti ortaya çıkarmıştır. Papen'in, Dr. Schacht'ın ve Roosevelt’in verdikleri tatbikat örneklerini bir modeli haline sokmuştur. Faiz haddı'nin spekülâsyon saikine etkisini, yatırımlarla marjinal sermaye etkfenliği arasındaki ilişkileri, otonom harcamaların gelir yaratıcı fonksiyonunu, yatırım çarpanının rolünü ve marjinal tüketim eğiliminin önemini ortaya koymuştur. Kurduğu model. Ragnar Frisch'in belirttiği gibi makro statik karakterlidir. Keynes'in özelliği, yalnız mevcut kavramları yeni bir terminoloji ile ifade etmesinde değildir. Fikirle'rini şimdiye kadar hiçbir iktisatçıda görülmemiş derecede ustalıkla sunmasını bilmiştir. Genel Teori çıktıktan sonra. Klâsikler demode sayılmağa başlamıştır, iktisat ilmi kalkınma ve gelişme problemlerini aydınlatacak bir genel görüş penceresi kazanmıştır. Keynes Doktrini, iktisat politikalarınln halka dönük karakter kazanmasını sağlamıştır, iktisadî faaliyeti ve iktisat siyasetini ferdi çıkarlar yönünden değil, bütün bir ülke refahı bakımından toplu şekilde inceleyen ve değerlendiren bir gelenek. John Maynard Keynes'le beraber yerleşmiştir. İşsizliği giderici formülleri, Keynes Doktrinine görülmemiş bir popülarite kazandırmıştır. Demokrasilerin seçim platformlarında, parlamentolarda, plânlama dairelerinde, Maliye ve Ekonomi Bakanlıklarında 1936 danberi Genel Teorinin gölgesi hissedilmiştir. Keynes. İkinci Cihan Savaşında, ingiltere Bankasında ve Hazinede görev almıştır. Harbin başlangıcında How to Pay tor the War adlı küçük bir kitap çıkarmıştır. Bu eserinde topyekün savaşın finansman metodlarını kendi makrodenge anlayışı içinde izah etmiştir. 1944 de toplanan Bretton Woods Konferansında Keynes Plânı ile White Plânı çarpışmıştır. Keynes Plânı, orijinal değildi. Treatise on Money’in son kısmındaki malzemeyi kullanarak bu plân hazırlanmıştı. Hayatının sonunda. Lordluk payesini almıştır. Genç yaşlarında Parlamentoya girmeği çok arzulamıştı Fakat kısmeti Avam Kamarası değil Lordlar Kamarası imiş. Harpten sonra, tarihin kaydettiği en büyük istikrazı, dört milyar dolarlık bir borçlanmayı memleketi adına Amerikadan temin etmeği başarmıştır. Lordlar Kamarasında iktisadın yeni ufuklarına ve harp sonu dış ticaret koşullarına dair yaptığı konuşma, onun dünyaya duyurduğu son sesi olmuştur. Şanslı ve mutlu bir insandı. Sevmesini bilmiş ve sevilmiştir. Hayatının son on yılını. Adam Smith ve John Stuart Mill'in yaşadıkları çağlardaki prestijlerinden de üstün bir itibar ikliminde geçirmiştir. 1946 da. ömrünü tamamlamıştır.

(F. Ergin)
(Bk; Çarpan, Genel Teori, Cantillon, Papen, Dr. Schacht. New Deal. Keynes'in istihdam Teorisi, Miktar Teorisi, Likidite Tercihi Teorisi, Para Tutma Saikleri, Marjinal Tüketim Eğilimi, Sermayenin Marjinal Etkenliği, Likidite Tuzağı, nötr faiz. asgarî faiz, Keynesgil Dış Ticaret Teorisi.)