VENTURE CAPITAL RİSK SERMAYESİ NEDİR? Yazdır

Risk (girişim ) sermayesi, yeni fikir, buluş ve teknoloji geliştirmekle beraber bunu ticari ürün haline getirmek için yeterli finansal kaynağa sahip olmayan kişi ya da grubu öz kaynakla finanse eden girişim türüdür. Bir başka deyişle, risk sermayesi, yüksek büyüme potansiyeline sahip girişimlere yapılan yatırımı ifade etmektedir. Risk sermayesi yatırımı yapan şirketlere risk (girişim) sermayesi şirketleri yatırım ortaklığı denilmektedir. Sermaye Piyasası Kanununa göre Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları, Sermaye Piyasası Kurulu'nun izni ile kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye kazancı elde etmek amacıyla çeşitli yatırımlara yönelten halka açık anonim ortaklıklardır. Risk sermayesi yatırım ortaklığına fon sağlayan iktisadi birimler şahıslar, şirketler, bankalar, sigorta şirketleri, emeklilik fonları, sosyal güvenlik fonları veya ülkemiz örneğinde olduğu gibi oda ve borsalardır. Risk sermayesi yatırım ortaklıkları, fonlarındaki kaynakları iş fikirleri olan ve gelecek vaat eden şirketlere yatırarak bu şirketlerin üreteceği katma değerlerden faydalanmayı ve "en iyi zamanda" ortaklıktan ayrılmayı hedefleyen şirketlerdir. Yani, risk sermayesi şirketleri geliştirilen ürünü hayata geçirebilmek için kurulacak yeni işletmeye (girişimci işletme) hisse senetleri karşılığında fon sağlamakta ve böylece yeni ürünü geliştiren kişi ya da gruba (proje sahibi) ortak olmaktadır. Risk sermayesi şirketlerinin ülke ekonomisi açısından en temel işlevi, iyi bir fikre sahip çıkarak, bu fikirden başarılı bir şirket yaratmaktır. Aynı zamanda, yeni fikirlerin hayata geçirilmesine yardımcı olarak yaratıcılık ve girişimciliği teşvik etmektedir. İster gelişmiş isterse gelişmekte olan ülke olsun, genelde ülke ekonomisi içerisinde sayı bakımından en az % 99 paya sahip olan Küçük ve Orta Boyutlu İşletmeler (KOBİ) esneklikleri itibariyle daha fazla yenilik üretme potansiyeline sahip olmakla beraber yeni projeleri hayata geçirecek finansal kaynağa çoğunlukla sahip değildir. Örneğin ülkemizde KOBİ’ler banka kredilerinden yeterince yararlanamamaktadır. Risk sermayesi şirketleri KOBİ’lerin yenilikçi projelerine öz kaynak desteğiyle yardımcı olarak bu firmaların finansman sıkıntısına çözüm olabilmektedir. Bu faydaları nedeniyle, risk sermayesi şirketleri, ülke kalkınmasında önemli bir rol oynarlar. Her ne kadar, risk sermayesi şirketleri genellikle başlangıç sermayesini finanse etme anlamında kullanılsa da, teorik olarak şirketlerin yaşam eğrilerinin değişik aşamalarında da yatırım yapabilmektedir. Örneğin, KOBİ Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş veya kısaca KOBİ Girişim A.Ş. isimli risk sermayesi şirketi başlangıç aşamasındaki (konsept oluşturma, ürün geliştirme ve ilk pazarlama faaliyetleri aşamasında olan firmalar) firmalara ortak olmamaktadır. KOBİ Girişim A.Ş. birinci aşamada (başlangıç sermayelerini tüketen ve satış pazarlama için finansman ihtiyacı duyan şirketler) ve ikinci ve üçüncü aşamada (Üreten/hizmet veren ve teslimatlara başlayan ancak kâra geçememiş veya satışları artan ve kâra geçmiş firmalar) olan firmalara ortak olmaktadır. Bunun yanında KOBİ Girişim A.Ş. 6 - 12 ay içerisinde halka açılmayı bekleyen firmalara da yatırım yapabileceğini (köprü finansman) ifade etmekle beraber, bu aşamadaki firmalara olan yatırım, KOBİ Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.'nin önceliğinde yer almamaktadır. Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, risk sermayesi yatırım ortaklıklarının ana özellikleri şunlardır:  Girişim sermayesi bir yatırım ortaklığı türü olmakla beraber farklı bir statü ve işleyiş şekli bulunmaktadır.  Yeni, dinamik, yüksek büyüme ve kârlılık potansiyeli gösteren projelere uzun vadeli yatırım yaparlar. Yatırımın şekli ortaklık olup faiz alınması söz konusu değildir.  Yatırım yapılan şirketin hisse senedi satın alınarak şirket yönetimine katılmakla beraber amacı şirketin yönetimini eline geçirmek değildir. Amacı, şirketin ürün ve hizmet üretimine yardımcı olup şirketin büyümesini ve daha kârlı olmasını sağlamak ve daha sonra da elindeki şirket hisselerini daha yüksek fiyattan satabilmektir.  Şirketlerin başlangıç sermayeleri için iyi bir kaynaktır. Risk sermayesi şirketi için yatırım kararını verirken önemli olan ölçütler; girişimci şirketin yöneticilerinin yeterliliği, üretilecek malın özelliği, pazarlanabilirliği ve kâr beklentisidir. Risk sermayesi şirketinin girişimci işletmede hangi oranda pay sahibi olacağı proje sahibi ile yapılan pazarlıkların sonucuna bağlıdır. Projenin riski arttıkça, risk sermayesi şirketinin alacağı payın da artacağı söylenebilir. Risk sermayesi şirketi, girişimci şirketi faaliyete geçirdikten sonra bu şirketin menkul kıymetler borsasına kote edilmesini ve sahip olduğu hisse senetlerinin borsa aracılığıyla satılmasını veya holdingler tarafından satın alınmasını amaçlar. Risk sermayesi şirketi girişimci şirkete bağlamış olduğu fonu en kısa zamanda kurtarıp yeni projelere destek olmayı amaçlar. Aksi durumda, likidite sıkıntısı yaşamaları kaçınılmaz olacaktır. Ülkemizde, risk sermayesi ile ilgili ilk çalışmalar 1986 yılında başlamakla beraber, ilk risk sermayesi şirketi 1996 yılında kurulmuştur. Bunu yeni kurulan risk sermaye şirketleri takip etmişse de gelişmiş ülkelere kıyasla risk sermayesi şirketlerinin iş hacmi halen çok yetersiz durumdadır. Risk sermayesinin gelişimini engelleyen en önemli etmenler; sermaye piyasasının gelişmemiş olması ve mülkiyet hakkının yeterince korunamamasıdır. Ülkemizdeki yasalar, fikir haklarını koruyacak ve gelişimi teşvik edecek seviyede değildir. Ayrıca, finansal kaynak yetersizliği nedeniyle, AR-GE harcamalarına ayrılan pay yeterli düzeyde değildir. Bu yüzden de yeni patent üretimi sınırlı sayıda kalmakta ve dolayısıyla desteklenen proje sayısı da çok az olmaktadır. Daha detaylı bilgi için ABİGEM tarafından sunulan eğitimler ve danışmanlık hizmetlerinden yararlanabilirsiniz. Ayrıca risk sermayesi ile ilgili olarak aşağıdaki web sitesinden faydalanılabilir.