Kuruluş tarihi:10 Eylül 1964
Amacı : Afrika ülkelerinin ekonomik ve sosyal gelişmesine yönelik projelere ve yatırımlara
kredi vermek
Merkezi : (Fildişi Sahili’nde Abijan’da bulunan merkezi 2003 yılında bu ülkede meydana gelen kriz nedeniyle Tunus’a taşınmıştır) Tunus, Geçici Yerleşim Ajansı konumundadır. Fildişi Sahili’ndeki siyasi krizin sona ermesi üzerine, merkezin yeniden Abidjan’a taşınması kararlaştırılmıştır.
Üye Ülkeler:
Bölge Ülkeleri: Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Cezayir, Cibuti, Çad, Ekvator Ginesi, Eritre, Etyopya, Fas, Fildişi Sahili, Gabon, Gambiya, Gana, Gine Bissau, Gine, Güney Afrika Cumhuriyeti, Kamerun, Kenya, Komorlar, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Lesotho, Liberya, Libya, Madagaskar, Malawi, Mali, Mauritius, Mısır, Moritanya, Mozambik, Namibya, Nijer, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Ruanda, Sao Tome ve Principe, Senegal, Seyşeller, Sierre Leone, Somali, Sudan, Swaziland, Tanzanya, Togo, Tunus, Uganda, Yeşil Burun, Zambiya, Zimbabve
Bölge Dışı Üye Ülkeler: ABD, Almanya, Arjantin, Avusturya, Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri (ADF), Brezilya, Çin, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hindistan, Hollanda, İngiltere, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Japonya, Kanada, Kore, Kuveyt, Norveç, Portekiz, Suudi Arabistan
Türkiye’nin Üyelik Durumu: Ülkemizin 18 Şubat 2008 tarihinde AFKB’na üyelik için yaptığı resmi başvuru 14-15 Mayıs 2008 tarihlerinde Mozambik’te gerçekleştirilen Guvernörler toplantısında kabul edilmiştir. 17 Ocak 2013 tarihli ve 6398 ve 6399 sayılı kanunlarla Afrika Kalkınma Bankası ve Afrika Kalkınma Fonu kuruluş anlaşmalarına katılmamızın uygun bulunması üzerine ülkemiz 26ncı bölge dışı üye ülke olmuş ve 3 Aralık 2013 tarihinde yapılan Yönetim Kurulu toplantısına üye ülke sıfatıyla katılmıştır.
Örgütün Tarihi
Bankayı kuran anlaşma 4 Ağustos 1963’de imzaya açılmış ve 10 Eylül 1964’te yürürlüğe girmiştir. AfKB’nın Kurucu Anlaşmasında Mayıs 1982’de yapılan değişiklikle, Afrikalı olmayan ülkelerin de bankaya üye olabilmeleri kabul edilmiştir. Afrika’da bir kalkınma bankası kurulması fikri esas olarak 1950’li yılların sonunda gündeme gelmiş ve bilahare Afrika Birliği adını alan Afrika Birliği’nin (OAU) kuruluş çalışmalarıyla paralel olarak gelişmiştir. 1958 yılında OAU’nun hayata geçirildiği Nkrumah-Toure Konferansı’nda Afrika’da bir kalkınma bankası olması gerektiği vurgulanmıştır. Üç yıl sonra 1961’de düzenlenen Monrovia Konferansı’nda biri OAU diğeri AfKB için olmak üzere iki taslak şart görüşülmüştür. Bu çerçevede tesis edilen ve dokuz Afrika ülkesinden oluşan Dokuzlar Komitesi’nin (Committee of Nine) bütün Afrika ülkeleri nezdinde sürdürdüğü girişimlerin ardından bir taslak anlaşma hazırlanmış, sözkonusu anlaşma 4 Ağustos 1963 tarihinde Sudan’da imzalanmış, 1964 yılında yürürlüğe girmiştir. AfKB özelikle 1990’lı yıllarda Afrika ülkelerinin sömürgeden kurtulma süreçlerini tamamlamalarına, siyasi ve ekonomik liberalleşmelerine bu ülkelerde ekonomik yapıların ve finansal kuruluşların tesisine katkılar sağlamıştır. AfKB’nın Fildişi Sahili’nde bulunan merkezi 2003 yılında bu ülkede meydana gelen kriz nedeniyle geçici olarak Tunus’a taşınmıştır. Bu ülkedeki siyasi krizin sona ermesi üzerine geri dönüş kararı alınmıştır (Geri dönüş işlemlerinin Haziran 2014’e kadar tamamlanması öngörülmektedir).
Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri
Türkiye’nin Afrika kıtasındaki ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkilerde son yıllarda büyük ilerleme kaydedilmiş, bu gelişme Kuzey Afrika ülkelerinin yanı sıra özellikle Sahra altı Afrika ülkelerine yönelik ikili işbirliği projeleri, üst düzey ziyaretler, yeni ekonomik ve ticari anlaşmalar ve karşılıklı ticaret heyeti ziyaretleriyle daha da ivme kazanmıştır. Bu durum özellikle inşaat firmalarımızın Afrika’daki büyük altyapı projelerinde pay alabilmesi için ülkemizin bu projelerin gerçekleştirilmesinde önemli rol oynayan Afrika Kalkınma Bankası’na (AfKB) üye olması gereğini doğurmuştur. Ülkemizin AfKB’ne üyeliği ilk olarak dönemin Dışişleri Bakanı Sayın Abdullah Gül’ün 2006 yılında Tunus’a gerçekleştirdikleri ziyaret sırasında gündeme gelmiştir. AfKB’na üye olmak için ise Afrika Kalkınma Fonu’na (AfKF) üye olmak şartının yerine getirilmesi gerekmektedir. AfKB ve AfKF’ye üyeliğimize ilişkin niyet mektubu 9 Mayıs 2007 tarihinde dönemin Devlet Bakanı Sayın Ali Babacan tarafından AfKB Başkanı Donald Kaberuka’ya gönderilmiştir. AfKB Başkanı Donald Kaberuka 25 Mayıs 2007 tarihli cevabi mektubunda niyet beyanımızın memnuniyetle karşılandığını belirterek, Türkiye’nin AfKB ve AfKF’ye üyelik arzusunu ülkemizin Afrika ülkeleriyle yakınlaşma iradesinin güçlü bir göstergesini oluşturduğunu ifade etmiştir. Daha sonra ülkemizin AfKB’ne üyeliğine ilişkin olarak Hazine Müsteşarlığımız ile öncelikle anılan banka arasında, daha sonra 6 bölge dışı ülke grubunun direktörleriyle bir dizi teknik görüşmeler yürütülmüştür. Bu müzakerelerin ardından ülkemizin AfKB ve AfKF’ye üyeliği için resmi başvuru mektupları Devlet Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından 18 Şubat 2008 tarihinde AfKB Başkanı Donald Kaberuka’ya iletilmiştir. AfKF üyelik başvurumuza ilişkin mektupta ülkemizin ilk üyelik aidatı olan 40.693.468 Hesap birimi (yaklaşık 64,3 milyon ABD Doları) tutarındaki meblağı ödemeye razı geldiği ifade edilmiştir. AfKB üyelik başvurumuza ilişkin mektupta ise ülkemizin 407 hisseye tekabül eden ödemiş sermaye ve 6779 hisseye (hisse başına 15800 dolar) tekabül eden çağrılabilir sermayesi bulunacağı belirtilmiştir. Ülkemizin AfKB’ne üyeliği 14-15 Mayıs 2008 tarihlerinde Mozambik’te gerçekleştirilen Guvernörler toplantısında kabul edilmiştir. AfKB yetkilileri yaptıkları açıklamalarda Türkiye’nin üyeliğe kabul edilmesinde ülkemizin Afrika’ya yönelik artan ilgisinin yanısıra Doğu ve Batı arasındaki stratejik konumunun önemli bir etkisi olduğunu, ayrıca Türkiye’nin ekonomi, eğitim ve kültür alanlarında Afrika’da artan varlığının ülkemizin Afrika kıtasının kalkınma çabalarını desteklemeye hazır olduğunun bir göstergesini teşkil ettiğini kaydetmişlerdir. 17 Ocak 2013 tarihli ve 6398 ve 6399 sayılı kanunlarla Afrika Kalkınma Bankası ve Afrika Kalkınma Fonu kuruluş anlaşmalarına katılmamızın uygun bulunması üzerine ülkemiz 26ncı bölge dışı üye ülke olmuş, AfKB Başkanı Donald Kaberuka tarafından 29 Ekim 2013 günü yayınlanan bir bildiri ile üyelik resmen ilan edilmiş ve 3 Aralık 2013 tarihinde yapılan Yönetim Kurulu toplantısına üye ülke sıfatıyla katılmıştır. Böylece ülkemiz, Bankanın Afrika'daki etkinliklerini destekleyen ve Bankaya bağışta bulunan ülkelerden biri olmuş, sözkonusu üyelikle ülkemiz firmalarının Bankanın finanse ettiği projelerde yer alması imkanı sağlanmıştır. 18-20 Ağustos 2008 tarihlerinde ülkemizde düzenlenen Türkiye-Afrika İşbirliği Zirvesi’ne AfKB Başkanı Donald Kaberuka adına Özel Danışmanı Youssouf Ouedraogo iştirak etmiştir.
