Genellikle altı durumda rastlanmaktadır:
i) Gelişen ekonomilerde, ihtiyaçların ileride çoğalmak ihtimali dikkate alınarak, satılabilecek miktardan daha fazlasını imal edecek tesisler kurulabilir.
Türkiye'de, kamyon ve otomobil sanayiinin kuruluş yıllarındaki durumu, bu tür aşırı kapasiteye tipik bir örnektir.
ii) Rekabet koşulları altında çalışacağını hesaplayarak kapasitesini tayin etmiş bir firma
monopolcü durumuna geçerse... Monopolcü dengesine intibak ederken istihsalini bir miktar daraltacaktır. Kapasitesini tam olarak kullanmayacaktır. Kullanılmayan aşırı kapasite durumu belirecektir.
iii) Depresyonlarda fiili talebin daralması, kapasitenin tam olarak kullanılmasına çok defa imkan bırakmamaktadır. Piyasa canlanıncaya kadar sürecek bir aşırı kapasite durumu hasıl olmaktadır.
iv) Dış
ödemeler dengesini korumakta güçlük çeken ülkelerin hükümetleri, sanayie ham madde ve ara malları ithalat dövizi tahsis ederken yatırılmış sermaye miktarını, işletmelerin sabit varlıklarını ve kapasitelerini de çok defa esas tutmaktadırlar. Firmalar, döviz dağıtımından daha yüksek bir pay elde etmek üzere, fazla kapasiteli tesisler kurmak yoluna gitmektedirler.
v) Silah ve uçak fabrikası yahut tersane işleten veya inşaat makineleri parkına sahip bulunan firmaların faaliyet hacmi geniş ölçüde hükümet ihalelerine veya dışarıdan gayrı muntazam fasılalarla verilecek siparişlere bağlıdır. Mesela dünyanın bir köşesinde çarpışmaların başlaması, bazı memleketlerde uçak ve mühimmat imalatını ant olarak hızlandırmak zorunluğunu doğurabilir. Yahut bütçede inşaat işlerine o yıl yüksek bir ödenek konulması, inşaat makineleri parkı sahiplerine iş fırsatı hazırlayabilir. Bu tip firmalar, zuhuratı icabında cevaplandırılabilecek bir kullanılmayan aşırı kapasite marjı tutmağa önem vermektedirler.
vi) Hükümetlerin üreticiyi korumak gayesile açık piyasa alımları yaptıkları iş kollarında, fiyatlara zammettirmek yönünde müzmin bir baskı etkisi müşahede edilir. Demokrasi rejimleri, bazen, açık piyasa alımlarına suni surette yükseltilmiş siyasi fiyatlar uygularlar. Fiyatların suni olarak yüksek tutulması, o iş kolunda kapasite hipertrofisi yahut aşırı kapasite büyümesi denilen bir olaya yol açar.
Almancası : Überkapazität.
Fransızcası : excés de capacité.
İngilizcesi : excess capacity.
(Bk; atıl kapasite).
