AŞIRI ENFLASYON veya HYPERINFLATION esnasında, para değeri başdöndürücü hızla düşer.
İlk Dünya Savaşından sonra Almanya'nın geçirdiği para macerası ve Assignatlar. Aşırı enflasyonun klasik örnekleridir.
Büyük Alman enflasyonunda para değerinin düşme hızına tanınmış istatistikçi Ernst Wagemann şu örneği vermiştir:
Bir milyon markı olan bir şahıs. 1920 de fabrika alabilirdi. 1921 de, aynı para, bir köşk almaya yetiyordu. Bir milyon, 1922 de bir otomobil fiyatı idi. 1923'ün, ilk yarısında, bir milyona ancak bir kat elbise diktirilebilirdi. 1923 un ikinci yarısında ise, bir milyon mark, sadece bir tomar basılı kağıt olmaktan başka değer taşımıyordu.» Aşırı enflasyonlar, daima
moneter karakterlidir. Para kıymetinin düşmesi banknot ve kredi hacmindeki kontrolsüz ve sınırsız şişmeden ileri gelir. Bu tip enflasyonlar, para değerinin kısa sürede sıfıra yaklaşmasiyle veya inmesiyle sonuçlanabilir.
Para, aşırı enflasyonlarda, kıymet ölçüsü ve tasarruf aleti olmak niteliğini kaybeder Banknotların değişim aracı olarak gördükleri hizmet de ciddi surette aksar. Alış veriş, trampa usulü ile yapılmağa başlar. sözleşmelere altın kaydı konulması, yaygın tatbikat halini alır. Çeşitli kurumlar yardımcı paralar çıkartmaya koyulurlar. Büyük Alman enflasyonunda çıkartılan yardımcı paraların sayısı iki bini aşmıştır.
Aşırı enflasyonlarda, para önünden kaçış denilen olayla karşılaşılır. Reel kıymetlere talep, hücum derecesini bulur. Fiyat endeksleri, astronomik rakamlara erişir.
Nakdi tasarrufun değeri, sıfıra inmeğe yüz tutar.
Marjinal tüketim eğilimi azami derecesine yaklaşır veya erişir, ihracat tıkanır.
Servet ve gelirlerin bölünüşü değişir. Ekonomik paylaşım tablosunda, Lorenz eğrisinin eksenlere yapışacak derecede aşağı sarktığı görülür. Süratle servet yapan ve enflasyon zenginleri denilen bir tabaka belirir. Gelirlerin büyük kısmı, sayılı ellerde toplanır.
İzlenimler, aşırı enflasyonlarda siyasi ve sosyal huzursuzlukların arttığını ve ortalıkta bir
spekülasyon humması hüküm sürdüğünü ortaya koymaktadır. Aşırı enflasyonun sosyal bünyede yaptığı tahribat büyüktür. Ahlak seviyesi sarsılır. Aile bağları gevşer. Boşanma ve suç istatistikleri yükselir. Sosyal değer yargıları geleneksel ölçülerden ayrılır. Siyasi huzursuzluklar şiddetlenir. Aşırı cereyanlar kuvvet kazanır.
Büyük Alman enflasyonunu inceliyerek iktisat ilmine önemli katkılarda bulunan ilim adamları arasında, bilhassa Constantino Bresciani-Turroni ve Albert Aftalion zikredilebilir.
Almancası : Hyperinflation.
Fransızcası : hyperinflation. Inflation garopante.
İngilizcesi : hyperinflation.
(Bk; Assignats, enflasyon. Alman enflasyonu, enflasyon hızı, moneter talep enflasyonu).
