BORÇ İDARESİ NEDİR? Yazdır

İktisadi faaliyete tesir etmek maksadıyla kamu sektörü borçlarının miktar ve terkibinde devletin ayarlamalar yapmasıdır. Borçların miktarında ayarlama, borç seviyesinin indirilmesi veya yükseltilmesidir. Terkipte ayarlama ise, bir taraftan vade, diğer taraftan alacaklılar itibariyle dağılış yönünden devlet borcu stokunun temelli değişikliğe tabi tutulmasıdır. Bu anlamda borç idaresi maliye politikasının bir parçasını teşkil etmekte ve ayrıca, para politikası ile de çok yakından ilişkiler içinde bulunmaktadır. İktisadi maksatlarla devlet borçlarının miktar ve terkibinde ayarlamalar yapılması oldukça yeni ve esas itibariyle Anglo-Amerikan memleketlerine has bir politikadır. Daima büyük miktarda devlet borcuna sahip bulunduğu için kamu kredisi meselelerine özel bir önem vermiş olan Fransa dahil olmak üzere, kıta Avrupasında, devlet borçlarında yapılacak değişikliklerle iktisadi gayeler elde etme, yani devlet borcunu bir iktisadi alet olarak kullanma imkanı, yeter derecede işlenmemiştir. Gerçi kıta Avrupasında ve bu arada Türkiye'de borç idaresi tabiri son yıllarda kullanılmaya başlanmıştır. Fakat burada borç idaresi ile anlaşılan ve fiilen yapılan, borcun aktinden sonra ve borcun ödenmesine kadar geçen müddet içinde, büyük kısmı sözleşmeden doğan, geri kalanı da sözleşmenin tadiliyle ilgili faaliyetlerdir. Hatta borç idaresi ile çok defa, bu muamelelerden sadece bir kısmı anlaşılmaktadır. Bu takdirde borç idaresi sadece mürettebatın ödenmesi, tahvillerin borsada desteklenmesi ve faiz yükünün indirilmesi «conversion» muamelelerini kapsamaktadır. Borç idaresi ile ilgili bu iki anlayış arasında temel fark, yapılan muamelelerin çeşidi veya miktarı değildir. Temel fark bu muamelelerin bilerek, ekonomik gayeler elde etmek maksadıyla ve çok defa para arzını değiştirmeyi gözeten bir politika aleti şeklinde kullanılıp kullanamamasında belirlenmektedir. Anglo-Amerikan memleketlerinde anlaşıldığı ve tatbik edildiği tarzda borç idaresinde, artık devlet borçları ile bütçe arasındaki ilgi de hayli zayıflamaktadır. Mesela, bütçe durumu bakımından hiç zaruri olmadığı halde, devlet, sırf piyasadaki satın alma gücünü azaltmak için borç aktedebilir, yahut likiditeyi azaltmak için kısa vadeli borçları uzun vadelilerle değiştirebilir. İktisadi politika aleti olarak kullanılan borç idaresi, sadece iç borçlara tatbik olunabilir. Zira dış borçların miktar ve terkibinde vukua gelecek değişikliklerin, milli hudutlar içindeki şahısların davranışları üzerinde etkisi söz konusu değildir. Almancası : Verwaltung der Staatsschulden. Fransızcası : gestion de la dette publique. İngilizcesi.: debt management. (Bk; Maliye Politikası).