DIŞ TİCARET TEORİLERİ NEDİR? Yazdır

Dış ticaretin nedenini ve dış ticarette fiyat teşekkülünü izah etmeye çalışan görüşlerdir. Adam Smith, Mutlak üstünlük Teoremini ileri sürerek ticaretin kaynağını iş bölümü fikrine bağlamaya çalışmıştır. Klasik Ekolün kurucusuna göre, her ülke mutlak olarak üstün bir şekilde üretebildiği mallarda ihtisaslaşırsa, hem uluslararası toplam üretim artacak ve hem de her ülke kendi imkanlarıyla üretemediği veya pahalıya üretebildiği malları dış ticaret vasıtasıyla diğer ülkelerden ucuz olarak bol miktarda temin edebilecektir. David Ricardo, uluslararası iş bolümü için mutlak üstünlüğün şart olmadığını söylemiştir. Her ülke diğer ülkelere göre kıyaslamalı olarak üstün olduğu mallarda ihtisaslaşmaya giderse, yine uluslararası refahta bir yükselme meydana gelebilir, iktisat literatürüne Mukayeseli Üstünlük Teoremi adı ile geçen bu görüşe göre, her ülke gayretini ucuza üretebildiği mallara yöneltecek ve ihtiyacından fazlasını dış ticaret yoluyla diğer ülkelere satarak ucuza üretemediği malları satın alacaktır. Mukayeseli üstünlük görüşü, dış ticaretin saiklerini izah etmekle beraber, ticaretin hangi değişim rantlarına tabi olarak önce J. Stuart Millî Karşılıklı Talep Denklemi görüşünü ileri sürmüştür. Marshall'a göre dış ticarete girişen iki ülke birbirlerine ihraç ettikleri her munzam mal birimi için karşıdan gitgide daha fazla mal istemek eğilimindedir. İki ülkenin istekleri bir noktada birbirine uygun düşecek ve dış ticaret, bu anlaşma noktasındaki mübadele oranına ahenkli şekilde gelişecektir. Klasik ve Neo - Klasik Dış Ticaret Teorisi adı da verilebilecek olan bu görüşler, mukayeseli üstünlük halini yaralan maliyet farkları üzerinde sermaye maliyetinin etkisini açıkça ele almamışlardır, E. Heckscher ve B. Ohlin bu eksiği tamamlamışlardı. Heckschor Ohlin Teoremine göre sermayesi bol ve sermaye maliyeti düşük olan ülkeler sermaye yoğun malları, emeği bol ve emek maliyeti düşük olan ülkeler emek - yoğun malları ihraç ederek mukayeseli üstünlüklerini devanı ettirebilirler. W. Leontief, Amerika Birleşik Devletlerinin dış ticaretini ele alarak Heckscher - Ohlin Teoreminin gerçeklere uygunluğunu denetlemiştir. Araştırma bu ülkenin ihracatı emek-yoğun ithalatı sermaye- yoğun nitelikte bulunduğunu göstermiştir. Leontiel Paradoksu adı verilen bu çelişik sonucun sebebi, araştırıcının Amerika işçisini aynı miktar sermaye ile teçhiz olunan yabancı bir işçiden üç kere daha etkin varsaymasıdır . Daha sonraları dış ticaretin arz talep cepheleri, üretim imkanları ve kayıtsızlık analizleri gibi değişik tekniklerle ele alınmış ve teori devamlı olarak değiştirilmiştir. Yeni çalışmalar Klasiklerin Dış Ticaret Teorisi yerini tutabilecek bir sonuç ortaya çıkarmış sayılamaz. Mukayeseli üstünlük tezi bugün de teori olarak ilmi geçerliğini muhafaza etmektedir.

Almancası ; Aussenhandclstheorien.
Fransızcası : théories des echanges internationaux.
İngilizcesi : international trade theories.
(Bk; mutlak üstünlük, mukayeseli üstünlük. Heckscher-Ohlin teoremi, Leontief Paradoksu. Matematik Dış Ticaret Teorisi).