Yüklenirken Lütfen Bekleyiniz...

PARA'YA DEVLET MÜDAHALESİ NEDİR?


Tarihteki kökleri, Lidya medeniyetine kadar iner.

Hükümetler, başlangıçtan itibaren, paraya resmi bir karakter vermek istemişlerdir. Hükümdarlar parayı hâkimiyet sembolü addetmişler ve acılarına sikke kestirmişlerdir. Her devrin siyasî rejimi tedavüldeki para üzerine kendi alâmetini koymuştur.

Devlet, para fonksiyonu görecek maddelerin cinsini, büyüklüğünü, ağırlığını ve âyarını tayin etmiştir. Para basma işlerini doğrudan doğruya üzerine almış veya sıkı kontrol altında bulundurmuştur. Kendi alâmetlerini taşıyan ödeme araçlarının değişimlerde kabulünü mecburi tutmuştur.

Devletin para rejimine müdahale ederek sağladığı menfaatler, şöyle özetlenebilir:

a) Altın ve gümüş gibi kıymetli madenlerden ticarî değerine denk sikkeler bastırıldığı vakit, devlet belirli bir darphane resmi almıştır. Devletin tahsil ettiği darphane resmine seigneuriage veya tuğra hakkı denilmektedir.

b) Ticari değişim değeri resmi sikke kıymetinden az olan ufaklıklar basılmasını devlet eskiden beri bizzat yapmıştır. Sikkenin cesmî değeri ile içindeki madenin fiyatı arasındaki fark, hazineye kalmıştır.

c) Doğrudan doğruya hazinece bastırılıp tedavüle çıkarılan kaimeler, devlet hesabına bir hasılât kaynağı teşkil etmiştir.

d) Özel teşebbüs eliyle işletilmiş merkez bankalarından devlet faizsiz avans almış ve reeskont kârının bir kısmını hazineye intikal ettirmiştir. Merkez bankalarının kârından bir pay almıştır.

Merkez bankaları, zamanla devletin mülkiyetine veya yönetimine geçmiştir. Emisyonun getirdiği menfaat, çeşitli formüllerle hazineye mal edilmiştir.

Almancası : Eingritfe des Staates in den Geldmechanismus. 

Fransızcası : intervention de l'état en matiére monetaire.

İngilizcesi : currency reguiations.

(Bk: merkez bankaları, emisyon rejimleri, tuğra hakkı, kaime, enflâsyonlar, serbest sikke kesimi).